Share

ತೆಲುಗು ದಲಿತ ಕಾವ್ಯ – ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳದನಿಯಾಗುವ ಕವಿತೆ
ನಾಗರಾಜ್ ಹರಪನಹಳ್ಳಿ

ಪುಸ್ತಕ ಅವಲೋಕನ

——————

ಕರಿ ಕಣಗಿಲ

ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮೂಲ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಅನುವಾದ: ಕೆ.ಪುರುಷೋತ್ತಮ
ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ: ಡಾ.ಎಚ್.ಎಸ್.ಅನುಪಮಾ
ಲಡಾಯಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಗದಗ, ರೂ.140/-

…………

ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ದಲಿತ ಕಾವ್ಯ ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಕರಿ ಕಣಗಿಲ ಕೃತಿಯನ್ನು ಓದಬೇಕು. ಆ ನೆಲದ ದಲಿತ ಸಂವೇದನೆಗಳೇನು? ಮೂಕ ಭಾರತದ ನೋವುಗಳೇನು? ಸುರಕ್ಷತಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಬರೆವವರನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿದ ಕಾವ್ಯ ನೋವಿನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಂಚರಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾವ್ಯಾಭ್ಯಾಸಿಗಳು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ನೂರು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ, ವಿವಿಧ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಬರೆದ 39 ಕವಿಗಳ 73 ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಕರಿ ಕಣಗಿಲದಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಲಿತ ರಚಯಿತುಲ ಕಲಾಕಾರಲು ಮೇಧಾವುಲ ಐಕ್ಯ ವೇದಿಕ (ದಲಿತ ಸಾಹಿತಿ ಕಲಾವಿದರ ಚಿಂತಕರ ಒಕ್ಕೂಟ), ದಲಿತ ಮಹಾಸಭಾ, ದಲಿತ ಕಲಾ ಮಂಡಳಿ ಸಮತಾ ವಾಲಂಟೀರ್ಸ್ ಫೋರ್ಸ್, ಸತ್ಯಶೋಧಕ ಇಂಟಲಕ್ಚುಯಲ್ ಫೋರಂಗಳು ದಲಿತ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದವು. ಜೊತೆಗೆ ದಲಿತ ಕಾವ್ಯವೂ ಬಂತು. ಅಕ್ಷರ ಬಾರದ ಲೋಕದ ಜನರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅಕ್ಷರ ಬಲ್ಲ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತಿಗಳು ತಲುಪಿಸಿದರು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕರಿ ಕಣಗಿಲ ತೆಲುಗು ದಲಿತ ಕಾವ್ಯ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಆಡು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ದಕ್ಕಿದಂತಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ
ವಿಶ್ವಧರ್ಮ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡ್ದ
ತಗ, ಇವರು ಭಲೆಭಲೆ ಅಂದ್ರು

ಗಾಂಧಿ, ಈ ನೆಲದ ಯಾಪಾರಿ
ರಾಟೆ ತಕಲಿ ಹಿಡಿದು
ಹೊರಗಿನೋರ ಅಧಿಕಾರ ಬ್ಯಾಡ ಅಂದ
ಅವನ ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ ಅಂದ್ರು

ಆಗ್ಲಿ, ಆದ್ರೆ ನಾನು?
ವರಗೇ ಉಳ್ದು ಬಿಟ್ಟೆ,
ನಾವೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ತಾಯಿ ಮಕ್ಳಾದ್ರುನೂ.( ಅವರಲ್ಲಿ ನಾನೂ ಒಬ್ಬ)

ಈ ಕವಿತೆ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದ, ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಗುರ್ರಂ ಜಾಷುವಾ ಅವರದ್ದು. ಎಷ್ಟೊಂದು ಮೊನಚು ಅವರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಮೊದಲ ಓದಿಗೇ ದಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿಕ, ಹೋರಾಟಗಾರ ಕುಸುಮ ಧರ್ಮಣ್ಣ ಅವರ ಕವಿತೆ ಗಮನಿಸಿ:

ನಾವ್ ಕೊಟ್ಟ ತರಕಾರಿ ಗಂಭೀರವಾಗೆ ತಗತರೆ
ಹಣ್ಣು ಕೊಟ್ರೆ ಬೋ ಕುಸಿಂದ್ಲೆ ತಿಂತರೆ
ಕಾಸು ಕೊಟ್ರೆ ಉಶಾರಾಗಿ ಕಿಸೆಗಿಳಿಸ್ತರೆ
ಸೇವೆ ಮಾಡಿಸ್ಕತ್ತಾರೆ/ಆಯ್ಯಯ್ಯಯ್ಯ,
ತಮುಗ್ ಬೇಕಾದಾಗ ಯಾವ್ದೂ ಮೈಲ್ಗೆ ಅಲ್ಲಪ ಅವ್ರಿಗೆ! (ಈ ಕಂದು ಮೈಯೋರ ದೊರೆತನ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ)

ವಸಿಷ್ಟ ಋಷಿ ಜಾತಿನೆ ಇಲ್ದೋನು
ದೊಡ್ಡ ಮಹರ್ಷಿಯಾದ.
ಹೇಳಿದ್ ಕೇಳ್ಕಂಡಿರೋವಂಥ ಹೆಣ್ತಿ ಹುಡಿಕ್ಕಂಡು
ಇಡೀ ಜಗತ್ನೆ ಆಯಾವರ್ತ ಮಾಡಣ ಅಂನ್ಕಂಡ.

ಅವನೇನರಾ ತಳ ಜಾತಿ ಹುಡುಗಿ
ಅರುಂಧತಿನ ಮದುವೆ ಆಗ್ದೆ ಇದ್ದಿದ್ರೆ!
ಮತ್ಸ್ಯಗಂಧಿ ಮನುಕುಲಾನ
ಅದರ ಉದ್ಕು ಅಗಲಕು ಸೇವೆ ಮಾಡೋದೆ
ಬದುಕಿನ ಭಾಗ್ಯ ಅಂದ್ಕಂಡ್ಲು
ಅವಳೇನಾರ ತನ್ನುನ್ನ ಮಳ್ಳು ಮಾಡಿ
ಮೈ ಮುಟ್ದ ಪರಾಶರನ ಕಪಾಳಕ್ ಬಾರ್ಸಿ
ಅವ್ನ ಹಲ್ಲು ಉದುರ್ಸಿದ್ದಿದ್ರೆ? ( ವಾರೀಸು ಹಕ್ಕು)

ಹೀಗೆ ಕವಿ ಬೋಯಿ ಭೀಮಣ್ಣ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಸಿದ್ರು. ವಿಧಾನಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಆಗಿದ್ದರು. ಪತ್ರಕರ್ತನೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವಿಚಾರಧಾರೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದ ಭೀಮಣ್ಣ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಜಾತಿ ವಿನಾಶ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ತೆಲುಗಿಗೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ರು.

ಕವಿ ಶಿವಸಾಗರ ಅವರ ಕವಿತೆ ಹೀಗಿದೆ…

ಚಪ್ಪಲಿ ಹೊಲಿದೆ
ಚೂರಿ ದಬ್ಬಣದ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ
ತನ್ನ ಚಪ್ಪಲಿ ಕಳಕೊಂಡು
ಬರಿಗಾಲಲಿ ರಕ್ತ ರಾಡಿ ದಾಟುತಿದ್ದ
ಯುಗದ ಪಾದಕೆ/
ತಮಟೆ ಬಾರಿಸಿದೆ
ಕಾದು ಹದವೇರಿದ ತಮಟೆ (ಮಾದಿಗರ ರಣ ತಮಟೆ)

ಹೀಗೆ ಶೋಷಣೆಯ ಮುಖವನ್ನು ಕಠೋರವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವವಾದಿ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಂಟ್ ಮಾಡುವ ಬಗೆ ಒಂದು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಮಾಜದ ಎದೆಯನ್ನು, ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿಯ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನೇ ಕಲಕಬಲ್ಲದಾಗಿದೆ.
ಬೋಯಾ ಜಂಗಯ್ಯ ಎಂಬ ಕವಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಎಂಬ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ…

“ಜಾತಿಭೂತವ ನೀ/ ನಿನ್ನ ತೋರು ಬೆರಳಿನಿಂದ ಇರಿದೆ/ ಲೇಖನಿಯ ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ನಮ್ಮ ಹಣೆಬರಹ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ/ಜೀತ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲಿದೆ ಬಾಬಾ!/ ಇನ್ನೊಂದಷ್ಟು ವರ್ಷ ನೀವಿದ್ದಿದ್ದರೆ/ ಸಮಸ್ತ ಭಾರತೀಯರ ಬದುಕೆ/ಬದಲಾಗದಿರುತಿತ್ತೇ?”

ಕಾಂತ್ರಿಕಾರಿ ಹಾಡುಗಾರ ಗದ್ದರ್ ಕವಿತೆಯನ್ನೇ ನೋಡಿ…

ದಿಕ್ಕಿಲ್ಲದೋರು ನಾವ್ ದಿಕ್ಕೇಡಿಗಳು
ನಾವ್ ಹೊಲೇರು,ನಾವು ಮಾದಿಗರು
ಯಾತ್ಕೋ ಬರದೋರಂತೆ ಕಣಣ್ಣೋ,
ಜೀತದೋರು,ಮೋಸಹೋದೊರು
ದುರ್ಬಲರು,ತೀರಾ ದುರ್ಬಲರು//
ಆಸ್ತಿಗೀಸ್ತಿ ಮಾಡ್ಕಳ್ಳೆಬಾರ್ದು
ಮಾಡ್ಕಂಡ್ರ, ಅದು ಘೋರ ತಪ್ಪು,
ವೇದನ ಕಿವಿಯಿಂದ ಕೇಳ್ಳೇಬಾರ್ದು
ಕೇಳ್ದ್ಯ, ಕಾದಸೀಸ ಹೊಯ್ಬೇಕು (ಅನಾಥರು)

ಹೀಗೆ ಹಾಡುತ್ತಲೇ ತನ್ನ ಜನಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುತ್ತಾ ಹೊರಟವರು ಗಮ್ಮಾದಿ ವಿಠ್ಠಲ ರಾವ್.
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಕವಿ,ಕತೆಗಾರ ಯೆಂಡ್ಲೂರಿ ಸುಧಾಕರ ತಮ್ಮ ಖೈರ್ಲಾಂಜಿ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿನ ಸಾಲುಗಳು ಎದೆಗೆ ಇರಿಯುವಂತಿವೆ:

ಯಮೋ, ಭಾರತ್ ಮಾತೆ
ನಾವು ಸಂಕ್ಟಬಟ್ಟು ಆಳ್ತಿದಿವಿ ಕಮ್ಮೊ
ಯೋ ಗಾಂಧಿ
ನಾವ್ ಕಷ್ಟದಾಗಿದಿವಿ ಕಯ್ಯೊ
ಓ ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬಾ
ಸಿಟ್ನಿಂದ ನಾವ್ ಕುದಿತಿದಿವಿ ಕನಪ್ಪೊ
ತಲೆಯೆತ್ತಿ ಬದ್ಕಕೆ ನಮ್ಗೆ ವಸ್ದೊಂದು ಲೋಕಾನೆ ಬೇಕು
ಕೊನೆಪಕ್ಷ ನಂ ಯೋನಿ ಮೊಲೆನಾದ್ರು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರೋವಂತ
ವಸ್ದೊಂದು ಲೋಕ ನಮ್ಗೆ ಬೇಕೇ ಬೇಕು… ( ಖೈರ್ಲಾಂಜಿ)

ಸಿಕಂದರಾಬಾದಿನ ಕತೆಗಾರ್ತಿ ಜಾಜುಲ ಗೌರಿ ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಬರೆದ ಕವಿತೆ ‘ಸೇಡು’. ಇದರಲ್ಲಿನ ಸಾಲು ಗಮನಿಸಿ.

ನಾನು ದಲಿತ ಹೆಣ್ಣು,
ಯುಗದ ಪುಟಗಳಲಿ ಸುಡಲ್ಪಟ್ಟವಳು
ಗಂಡು ಸಮಾಜದ ಹೆಮ್ಮೆಗೆ ಬಲಿಯಾದವಳು
ಮುಗುದತೆಯ ಅಂಚು ತಲುಪಿದವಳು…..(ಸೇಡು)

ತೆಲುಗು ದಲಿತ ಸಮಾಜದ ಕುರಿತಾಗಿ ದಲಿತ ಸಂವೇದನೆಯ ಕವಿಗಳ ಕಾವ್ಯ ಓದಿದ ನಂತರ ದೀರ್ಘ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟು, ಒಂದಿಷ್ಟು ನನಗನಿಸಿದ್ದನ್ನು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡುವ ಅನ್ನಿಸಿತು. ವೇಮುಲನ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಪ್ರರಕಣ, ಗುಜರಾತ್ ಊನಾದ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಇರುವಾಗಲೇ, ಕರ್ನಾಟಕದ ದಲಿತ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿನ ತಲ್ಲಣಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ದಲಿತರ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ವಿಘಟನೆ ಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ದಲಿತ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ಚರ್ಚೆಗಳು ಹಾದು ಹೋದ ಈ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮದೇ ಪಕ್ಕದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದಲಿತ ಸಮಾಜ ಹೀಗಿತ್ತಾ? ದಲಿತರ ನೋವು ಕುರಿತು ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮಾದರಿಯ ಕಾವ್ಯ ಬಂದಿದೆ ? ಹೇಗಿದೆ ಅಲ್ಲಿನ ಕವಿಗಳ ಸಂವೇದನೆ ? ಎಂಬ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಕರಿ ಕಣಗಿಲ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಾಗ ಕಾವ್ಯ ; ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಶೋಷಿತ ಸಮಾಜದ ಬದುಕಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿರುವುದು ಎದೆಗೆ ತಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಶೋಷಿತ ಜನಾಂಗದ ಒಳದನಿಗೆ ಕಿವಿಯಾಗುವ ಕವಿ ಬಹಿಷ್ಕøತ ಭಾರತದ, ಮೂಕ ಭಾರತದ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ದನಿಯಾಗುವ ಪರಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಕವಿತೆ ಬರೆಯಲು ಮತ್ತು ಓದಲು ಹೊರಡುವವನಿಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಕರಿ ಕಣಗಿಲ ಸಿಕ್ಕರೆ ಆಲೋಚನೆಯ ದಿಕ್ಕೇ ಬದಲಾಗಬಲ್ಲದು. ಆಡು ಭಾಷೆಯ ಸಮರ್ಥ ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಅಪ್ಪಟ ಗ್ರಾಮೀಣ ಶ್ರಮಿಕ ವರ್ಗ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳಾ ಕವಯತ್ರಿಯೆ ಕವಿತೆಗಳು, ಅವರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕ್ರಮ, ವಸ್ತುವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ರೀತಿ ಓದುಗನನ್ನು ದಂಗು ಬಡಿಸುವಂತಿದೆ. ಯೆಂಡ್ಲೂರಿ ಸುಧಾಕರ ಅವರ ಕವಿತೆಗಳಂತೂ ದಲಿತದ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಖೈರ್ಲಾಂಜಿ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು, ಅಲ್ಲಿನ ಕ್ರೌರ್ಯದ ನಂತರ ದಲಿತ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಒಳ ಮನಸು ಹೇಗೆ ಕುದಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಬಗೆ ವಿಷಾಧವನ್ನು ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ವಿವೇಚನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತಿದೆ.

ವಾರಂಗಲ್ಲಿನ ಕಾಕತೀ ವಿ.ವಿ.ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಫೆಸರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕೆ. ಪುರುಷೋತ್ತಮ್ ಅವರು ತೆಲುಗು ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ತುಂಬಾ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ತೆಲುಗಿನ ಆಡು ಭಾಷೆಯ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್‍ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದಿರುವ ಡಾ.ಎಚ್.ಎಸ್,ಅನುಪಮಾ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯ ಓದುಗರಿಗೆ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಘಟನೆಗಳು ಕತೆ ಕವಿತೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ತೆಲುಗಿನ ಸಶಕ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾಗುವಂತಹದ್ದು. ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಬರೆದಿರುವ ಕಾರಣ ಕಾವ್ಯದ ಜೊತೆ ಅದರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಓದುವ ಮೂಲಕ ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶ ತೆಲಂಗಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

19ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳುವಳಿಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಹ ಅಸ್ಪøಶ್ಯತೆ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಕಾಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತೆಲುಗು ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆಯಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಪೊಟಲೂರಿ ವೀರಭದ್ರಂ ಮತ್ತು ಯೋಗಿ ವೇಮನ ಅವರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತರ ಕಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ತುಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಜನಾಂಗದ ಪರವಾಗಿದ್ದ ಪೊಟಲೂರಿ ವೀರಭದ್ರಂ ಅವರ ಸಾವು ಸಹ ನಿಗೂಢವಾಗಿದೆ. ವೇಮನನನ್ನು ಹುಚ್ಚ ಎಂದು ಜರಿದದ್ದು ಇದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯದ ಯಜಮಾನಿಕೆಯನ್ನು ವೇಮನ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ. ಅವನು ನಮ್ಮ ನೆಲದ ಸರ್ವಜ್ಞನಂತೆ ನೆಲಮೂಲದ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕಹೊಂದಿದ್ದ ಎಂಬುದು ಆತನ ಬರಹಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಸಿ.ಪಿ.ಬ್ರೌನ್ ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯಕ್ತಿ (1798-1884) ವೇಮನನ ಬರಹಗಳನ್ನು ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಒಡನಾಟ, ಸ್ನೇಹದಿಂದಲೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಇತಿಹಾಸ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ಅನುಭವದ ಮೂಲಕವೇ ದಲಿತರನ್ನು ಕಾವ್ಯ ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿಸಿದ ವೇಮನ ತೆಲುಗು ಅಕ್ಷರ ಲೋಕವನ್ನ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದ. ಅನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯ ಧರ್ಮದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತೆ ಪೊಟುಲೂರಿ ವೀರಭದ್ರಂ ಅವರ ಕಾಲಜ್ಞಾನಂ ಕೃತಿ ಮಾಡಿತು.

1930ರಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ತೆಲುಗು ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸಾಹಿತಿ ಮುದ್ದುಕೃಷ್ಣ ಎಂಬುವವರು ಮಾಡಿದರಾದರೂ ದಲಿತ ಕವಿ ಜಾಷುವಾ ಅವರಿಗೆ ಆ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 1946-48ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ತೆಲಂಗಾಣ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಂಗೆ, 1957-67 ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಶ್ರೀಕಾಕುಳಂ ರೈತ ದಂಗೆ ಹಾಗೂ ನಕ್ಸಲ್ ಹೋರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಂತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ದಲಿತರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಇತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ದಿಗಂಬರ ಕವಿಗಳು ತೆಲುಗು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ತಿರುವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಕುಳಿತು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಾವ್ಯ ಕವಿಗಳನ್ನು ದಿಗಂಬರ ಪಂಥದ ಆರು ಜನ ಕವಿಗಳು ನಗ್ನಗೊಳಿಸಿದರು. ಕಾವ್ಯದ ದಿಕ್ಕು ಯಾವುದೆಂದು ತೋರಿಸಿದರು. ಕದ್ದನೆಂಬ ಹುಸಿ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಲಿತ ಹುಡುಗ ಕಂಚಿಕರ್ಲ ಕೋಟೇಶನಿಗೆ ದಿಗಂಬರ ಕವಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು 1968ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ದಿಗಂಬರ ಕಾವ್ಯದ ನಂತರ ಮಹಿಳಾ, ಆದಿವಾಸಿ, ದಲಿತ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ, ಆಸ್ಮಿತೆಯ ಚಳುವಳಿಗೆ ಮುನ್ನಡಿ ಬರೆಯಿತು ಎಂಬ ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಅವರ ಮಾತು ತೆಲುಗು ಕಾವ್ಯದ ದಾರಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

————-

ನಾಗರಾಜ್ ಹರಪನಹಳ್ಳಿ

nhಹರಪನಹಳ್ಳಿ ಹುಟ್ಟೂರು. ಹರಪನಹಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮೈದೂರು-ಚಿಗಟೇರಿ  ಬೆಳೆದ ಊರು. ಪಿಯು ಓದಿದ್ದು ಕೊಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿ. ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ., ಕವಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ. ದಾವಣಗೆರೆ, ಸದಾಶಿವಗಡ ಮತ್ತು ಭಟ್ಕಳದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಸದ್ಯ ಕಾರವಾರದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜನವಾಹಿನಿ, ಜನಾಂತರಂಗ, ಲೋಕದರ್ಶನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ  ಇವರು, ಈ ಟಿವಿ ಕನ್ನಡ ನ್ಯೂಸ್ ಚಾನೆಲ್ಲಿಗೆ ವರದಿಗಾರಿಕೆ ಬಳಿಕ ಈಗ ಉದಯವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ವರದಿಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2009ರಲ್ಲಿ ‘ಕಡಲದಂಡೆಗೆ ಬಂದ ಬಯಲು’ ಎಂಬ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ, 2013ರಲ್ಲಿ ‘ಬಿಸಿಲ ಬಯಲ ಕಡಲು’ ಎಂಬ ಕವಿತಾ ಸಂಕಲನ ಪ್ರಕಟಣೆ.

Share

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Recent Posts More

  • 20 hours ago No comment

    ಜೋಪಾನವಾಗಿಟ್ಟ ನವಿಲುಗರಿಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಹೊಸಮರಿ

        ಕವಿಸಾಲು       ನೆನಪುಗಳು – ಒಂದು ಬೆಳ್ಳಂಬೆಳಗು ನಸುನಕ್ಕು ಮತ್ತೆ ಬಂದಿಹೆನೆಂಬ ಹೊತ್ತಲ್ಲಿ ಹೊಸ್ತಿಲಲಿ ನಿಂತು ಕಣ್ಣಾಲೆ ತುಂಬಿ ವರ್ತಮಾನವ ಕದಡದಿರಿ ಅಂಗಳದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಚಿಲಿಪಿಲಿ ನೋವು ನಲಿವುಗಳ ಚಿತ್ತಾರದ ರಂಗೋಲಿ ಹಾಲುಕ್ಕಿ ಹರಿದ ಬದುಕಿನಲಿ ಒಂದೊಂದೇ ಪಾರಿಜಾತಗಳು ಜಾರಿ ಉದುರಿ ಭೂತದ ನೆರಳುಗಳಿಗೆ ಇಂದು ಹೊಸರೆಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿ ಅಗಲಿಕೆಯ ನೋವು, ವಿರಹದ ಕಾವು ತುಂಬಿಹ ಬೆಂಗಾಡಿನ ಮಾಯೆ ಮರುಳಿಗೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯದಿರಿ ...

  • 1 day ago No comment

    ಯಾವುದೋ ಅಜ್ಞಾತ ಕಣ್ಣೀರಿನ ಕಥೆ

        ಕವಿಸಾಲು     ಚೌಕದೊಳಗೊಂದು ವೃತ್ತ ವೃತ್ತದೊಳಗೆ ಸರಸರನೆ ಓಡಾಡುವ ಅಂಕುಡೊಂಕಿನ ನಾಜೂಕು ಗೆರೆಗಳು ಬಾಗಿ ಬಳುಕಿನಲ್ಲೇ ಮೋಹ ಉಮ್ಮಳಿಸಿ ನೆಟ್ಟಕಣ್ಣು ಅತ್ತಿತ್ತ ಆಡದಂತೆ ಮನವ ಸಮ್ಮೋಹನಗೊಳಿಸುವ ಗೆರೆಯ ಬೆಡಗುಗಳು ಎಳೆ ಎಳೆಯೊಳಗೂ ಮೋಹಕ ಬಣ್ಣ ಮನದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗೂ ಆವರಿಸುವ ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ, ನೀಲಿ, ಹಸಿರು ಹಾಗೂ ನೇರಳೆ ಬಿಳಿಯ ರಂಗೋಲಿ ಹುಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಅಂದ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕಡುಗಪ್ಪಿನ ನೆರಳ ಛಾಯೆ ಸೆಳೆವ ಭಾವದೊಳಗೆ ...

  • 2 days ago No comment

    ಕಲಿಸಲಾದೀತೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಡುವುದನ್ನು?

        ಕವಿಸಾಲು     ಆಗೆಲ್ಲ ಅಂದರೆ ಬಹಳ ಹಿಂದೇನಲ್ಲ ಅದೇ, ಕಾಲಿಗೆ ಬರೀ ಬೆನ್ನತ್ತುವ ಹುಚ್ಚಿದ್ದಾಗ ಹೂ-ಚಿಟ್ಟೆ, ಆಕಾಶ, ನವಿಲು-ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಬರೀ ಬಣ್ಣ ಕಣ್ಣಲಿ ಅರಳುತಿದ್ದಾಗ ಚಿಟ್ಟೆ ಹಿಂದೆ ಓಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ನಡುಹಗಲು ಅವ ಬಂದ; ಧೀರ ಗಂಭೀರ ಅಶ್ವಸ್ಥ ನಿಲುವು ಹೆಚ್ಚು ಮಾತಿಲ್ಲ ಹುಚ್ಚು ನಗೆಯಿಲ್ಲ ಕಣ್ಣಲಿ ಕಣ್ಣು ನೆಟ್ಟು, “ಶ್… ಹೊಂಚು ಹಾಕುವಾಗ ಸುಮ್ಮನಿರಬೇಕು ಆರಕೇರದೆ ಮೂರಕಿಳಿಯದೆ ಉಸಿರೂ ನಿಂತ ಹಾಗೆ ಸ್ತಬ್ಧ ...

  • 3 days ago No comment

    ಯಾಕಿಷ್ಟು ನೋವಿಟ್ಟಿರುವೆ ದೇವರೆ… ಅದೂ ಹೆಣ್ಣಿಗೇ!

        ‘ಹುಚ್ಚು ಹುಡುಗಿ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸ್ಮಶಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಹೋಗ್ತೀನಿ ಅನ್ನಬೇಕೇ ಹೊರತು ಹೋಗಿ ಬರ್ತೀನಿ ಅಂತಾರೇನೇ ತಾಯಿ? ಬಿಡ್ತು ಅನ್ನು’ ಅಂತ್ಹೇಳಿ ಹತ್ತು ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ನೆಟಿಕೆ ತೆಗೆದು ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ದೋಷ ನಿವಾರಿಸಿದ ಆ ಬಂಧಕ್ಕೆ ಏನ್ ಹೇಳಲಿ?       ಹೃದಯವೇ ಚಿಕ್ಕದು.. ಆಸೆಯೂ ಚಿಕ್ಕದು… ಮಸ್ತಿ ಭರೇ ಮನ್ ಕಿ… ಮುಗ್ಧ ಕನಸೂ ಚಿಕ್ಕದು…ಂ A moment is… My wish comes ...

  • 3 days ago No comment

    ಗಟ್ಟಿಗಿತ್ತಿ

        ಕವಿಸಾಲು     ತನ್ನೊಂದು ಕೂದಲೆಳೆಯಿಂದಲೇ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದ ಮರವ ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದವಳು ನನ್ನಜ್ಜ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದವಳು ಈ ಗಟ್ಟಿಗಿತ್ತಿಯ ಕತೆ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ನಾವಿನ್ನೂ ಹುಡುಗರು ಪೊದೆಮೀಸೆಯ ಅಜ್ಜ ಹೂಂಕರಿಸಿದರೆ ಗೋಡೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಚಿತ್ರದಂತೆ ಕೂತುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದೆವು ಕಣ್ಣ ಮೊನಚಿನಿಂದಲೇ ಗದರಿಸಬಲ್ಲ ಗತ್ತಿನ ಅಜ್ಜನೂ ಕಳ್ಳ ಬೆಕ್ಕಿನಂತೆ ಮೂಲೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ ತರಗೆಲೆಯಂತೆ ತೂರಿಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಜ್ಜಿಯ ನೆರಳು ಸೋಕಿದರೂ ಸಾಕಿತ್ತು ಅಜ್ಜಿಯ ಮುಂದೆ ಅಜ್ಜ ಹೀಗೇಕೆ ಮಗುವಿನ ಥರ? ...


Editor's Wall

  • 07 December 2017
    5 days ago No comment

    ಈಗಲೂ ಭಯತ್ರಸ್ತಳಾಗಿ ಬೆಂಗೊಟ್ಟು ಓಡುತ್ತೇನೆ..!

                          ಆ ಮುಗ್ಧ ಮಕ್ಕಳ ಎಳೆಯ ಮನಸ್ಸುಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಯದಂತೆ ಆಳವಾಗಿ ಉಳಿದುಬಿಡುವ ಈ ನಂಜು ನಖಗಳ ಗೀರುಗಾಯಗಳ ನೋವನ್ನು ನೇವರಿಸುವವರು ಯಾರು?     ಮೊನ್ನೆ ನಡು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಒಕ್ಹಿ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮ ಮೋಡ ಕವುಚಿದ ಮುಗಿಲಿನಡಿ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲೂ ಹಿನ್ನೀರು ಆವರಿಸಿದ ಆ ಉದ್ದಾನುದ್ದದ ಆ ನಿರ್ಜನ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ರುಮ್ಮನೆ ಬೀಸುವ ಶೀತಲ ...

  • 05 December 2017
    7 days ago No comment

    ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವಕರೆಲ್ಲ ಲೋಕನಿಂದಿತರೇ…!

            ಲಾಭ ಬಡುಕರ, ತೋರಿಕೆಗೆ ಮಾಡುವವರ ಹೆಸರುಗಳೆಲ್ಲ ಚಿನ್ನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಡುವುದು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ದೌರ್ಭಾಗ್ಯ!         ತಾಯಿ ತೆರೇಸಾ ಬಗ್ಗೆ ಹೀನಾಯವಾಗಿ ಮಾತಾಡುವಾಗ ನನಗೆ ಒಂದು ಘಟನೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತೆ. ನನ್ನ ಊರಿನಿಂದ ಒಂದಿಪ್ಪತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರು ದೂರದ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ನನ್ನ ಮನೆಯ ಹತ್ತಿರದ ಚರ್ಚ್ ಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಕ್ಕಳೂ ಇಲ್ಲದ ವಿಧವೆಯಾಗಿದ್ದ ಆಕೆಯ ಗಂಡ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ...

  • 04 December 2017
    1 week ago No comment

    ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು; ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ

    ಒಂದು ಸಂಗತಿ ಹೇಳುವೆ. ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿರುವ ಯುವತಿಯೊಬ್ಬಳು ಮೂರು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ತನ್ನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಬಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಆ ಶನಿವಾರ ರಾತ್ರಿ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅವಳಿಗೆ ಅದ್ಯಾರೋ ತನ್ನತ್ತಲೇ ಆಸೆ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಹೌದೊ ಅಲ್ಲವೊ ಎಂಬಂತಿದ್ದ ಅದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಆತನೇ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ದುಡ್ಡಿರುವವನು. ತರುಣ. ಕಟ್ಟುಮಸ್ತಾಗಿರುವವನು. ಅಷ್ಟೇ ಸುಂದರ. ಅವನೊಡನೆ ಬೆರೆತು ಕುಣಿಯಲು ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ...

  • 03 December 2017
    1 week ago One Comment

    ನನ್ನನ್ನೇ ನಾನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವಷ್ಟು…

              | ಕಮಲಾದಾಸ್ ಕಡಲು     ಕಮಲಾದಾಸ್ ಬದುಕೆನ್ನುವ roller coaster ಸವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಏಳುಬೀಳುಗಳು. ಈ ಕವಿತೆ ಅವರು ಇಸ್ಲಾಂಗೆ ಮತಾಂತರ ಹೊಂದಿದ ನಂತರದ ದಿನಗಳದ್ದು. ತಾವೇ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಎಷ್ಟು ಉತ್ಸುಕತೆಯಿಂದ ಇದು ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ಬೆಸ್ಟ್ ನಿರ್ಧಾರ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಮಲಾದಾಸ್, ಅದು ತುಸು ಅತ್ತಿತ್ತಲಾದಾಗಲೂ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಯಾರೇನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅನ್ನುವ ಆತಂಕವೇ ಇಲ್ಲದೆ! ...

  • 30 November 2017
    2 weeks ago No comment

    ಪೀಹೂ ಎಂದರೆ ಹಾಡುವ ಹೂ…

                          ನನ್ನ ಬದುಕಿನ ಅಪೂರ್ವ ದಿನವದು. ಸ್ವರ್ಗದ ಹಕ್ಕಿಯೊಂದು ನನ್ನ ಮಡಿಲು ಸೇರಿತ್ತು. ಆಗಷ್ಟೇ ಪುಕ್ಕ ಮೂಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಹಾಡುವ ಹೂವನ್ನು ಕಂಡೊಡನೆ ನಾನಿದನ್ನು ಪೀಹೂ ಎಂದು ಕರೆದೆ. ಒಂದು ಹಳೆಯ ಹಕ್ಕಿಗೂಡಲ್ಲಿ ಪೀಹೂವನ್ನಿಟ್ಟು ಅದಕ್ಕೆ ತುತ್ತುಣಿಸಿದೆ. ಅದು ನನ್ನನ್ನು ಅಮ್ಮನೆಂದು ಭಾವಿಸಿತು.     ಆ ದಿನ ಕತ್ತಲು ಹರಿಯುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಪೀಹೂ ...