Share

ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಹಾಗೂ ರೈತ ಮಹಿಳೆಯರು
ಮುದ್ದು ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ

 

 

ರೈತ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಟುಂಬದ ಭಾರ ಹೆಂಡತಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದರಿಂದ ಆಕೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರವನ್ನೂ ಸೇವಿಸಲಾರದಂತಹ ಕೆಟ್ಟ ಬಡತನ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಾಲದ ನಿಮಿತ್ತ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವುದುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಮಾಣವೂ ದೊಡ್ಡದಿದೆ.

 

 

 

“You are virtuous and you are gone
Poor sinner that I am remain
Before your creditors
Unable to bend your head
Or stretch out your hand
Or sell your crops
You crossed over..” ವೋಲ್ಗಾ ಎನ್ನುವ ಕಾವ್ಯನಾಮದ ಪಿ. ಲಲಿತಾಕುಮಾರಿ ಎಂಬ ತೆಲುಗು ಕವಯತ್ರಿ ತಮ್ಮ ‘ನಾಟ್ ಡೆತ್ ಬಟ್ ಲೈಫ್’ ಎಂಬ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೀಗನ್ನುತ್ತಾರೆ..

“But in battle
I must live
I must embrace life not death
Embrace life and the struggle for life”

ರೈತ ಗಂಡನೊಬ್ಬ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಆತನ ಹೆಂಡತಿ ಏನೆಲ್ಲಾ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ವೋಲ್ಗಾರವರು ಈ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ಹಿಂಡುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬ ರೈತ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾಂತಂತ್ರ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯವಹಾರ ಜ್ಞಾನಗಳ್ಯಾವವೂ ಇಲ್ಲದ ಆ ರೈತನ ಹೆಂಡತಿ ಆತ ಮಾಡಿದ ಸಾಲವನ್ನು ತೀರಿಸಬೇಕು, ತನ್ನ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಸಂಸಾರದ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಬೇಕು, ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕಬೇಕು, ಅವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡಿಸಬೇಕು, ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಯಸ್ಸಾದವರನ್ನು, ಖಾಯಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಬೇಕು.. ಹೀಗೆ ಏಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಆಕೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾದೀತು? ಒಮ್ಮೆಗೇ ಎಂತಹ ಭಯಾನಕವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಆಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾದೀತು?

ನಮ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ‘ರೈತ’ ಎನ್ನುವ ಪದಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣಿನ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲವೇ? ರೈತ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ? ಒಬ್ಬ ರೈತನ ಹೆಂಡತಿಯ ಒಂದಿಡೀ ದಿನದ ರೊಟೀನ್ ಅನ್ನು ನೋಡುವುದಾದರೆ ಮನೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಬೇಗನೇ ಏಳುವುದು, ಬೆಳಗ್ಗಿನ ತಿಂಡಿ ತಯಾರಿಸುವುದು, ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ದನಗಳ ಹಾಲು ಕರೆಯುವುದು, ಸೆಗಣಿ ತೆಗೆಯುವುದು, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೊರಡಿಸಿ ಶಾಲೆಗೆ ಕಳಿಸುವುದು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದು, ಮಾಡಿದಡುಗೆಯನ್ನು ಗದ್ದೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಉಣಬಡಿಸುವುದು, ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸೊಂಟ ಮುರಿಯುವಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು, ಸಂಜೆ ಮನೆಗೆ ಮರಳುವಾಗ ರಾತ್ರಿಯ ಅಡುಗೆಗಾಗಿ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿನ ಏಡಿಗಳನ್ನೋ, ಇಲ್ಲವೇ ಯಾವುದೋ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನೋ ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಸಿಗಿಸಿಕೊಂಡು, ನೀರಿನ ಕೊಡವನ್ನು ಸೊಂಟದ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹುಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯನ್ನೋ ಇಲ್ಲವೇ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಹೊರೆಯನ್ನೋ ಹೊತ್ತು, ಎತ್ತುಗಳನ್ನುಹೊಡೆದುಕೊಂಡು ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಾಳೆ!

ಮನೆಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ ಆಕೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟಾಳು. ಆದರೆ ಒಂದಿನಿಸಾದರೂ ದಣಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಕೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುಲ್ಲ. ಇಲ್ಲವೇ ಗಂಡಸರಂತೆ ಬೇಸರವಾದೊಡನೆ ಪೇಟೆ ಸುತ್ತು ಹೊಡೆದು ಸಾರಾಯಿ ಕುಡಿದು ಬರುವಂತಿಲ್ಲ! ಮಕ್ಕಳು ಮರಿ, ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯರಿಗೆಲ್ಲಾ ಸಂಜೆಯ ಕಾಫಿ ತಿಂಡಿ ತಯಾರಿಸುವುದು, ಪಾತ್ರೆ ತೊಳೆಯುವುದು, ಬಟ್ಟೆ ಒಗೆಯುವುದು, ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವುದು, ರಾತ್ರಿಯಡುಗೆ, ಮಕ್ಕಳ ಲಾಲನೆ ಪಾಲನೆ…. ಹೀಗೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದಾಗಿನಿಂದ ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವವರೆಗೆ ಆಕೆಗೆ ಮುಗಿಯದಷ್ಟು ಕೆಲಸದ ರಾಶಿ! ಇಷ್ಟಾದರೂ ಆಕೆಗೆ ಆಕೆಯ ಗಂಡ ಜೀವವಿರುವ ತನಕವೂ ಯಾರೂ ಆಕೆಗೆ ರೈತ ಮಹಿಳೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದ್ದೇ ಇಲ್ಲ!

ಹತ್ತು ವರುಷಗಳ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ಸಂವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಯು. ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರಿಗೆ ನಾನು ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೆ. “ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ರೈತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಇದೆ. ಆದರೆ ಆ ರೈತರ ಹೆಂಡತಿಯರು ಗಂಡ ಅದೆಷ್ಟೇ ಸಾಲ ಮಾಡಿರಲಿ, ಅದೆಷ್ಟೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿರಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹೆದರಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆ?” ಎಂದು. ಅದಕ್ಕವರು “ಪುರುಷರಿಗಿಂತಲೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಹನಶೀಲತೆ ಹೆಚ್ಚು, ಕಷ್ಟಗಳನ್ನನುಭವಿಸಿ ಅವರು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಗೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ” ಎಂದರು. ಇದು ನಿಜವೂ ಹೌದು! ಆದರೆ ಹಿಂದೆ ರೈತ ಮಹಿಳೆಯರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಸುದ್ದಿ ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಕಿವಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೀಗ ಅದು ದಿನನಿತ್ಯದ ಸುದ್ದಿ ಆಗಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕಹಿಯಾದ ಸಂದೇಶ ಕೊಡುತ್ತಿದೆ!

ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಆಯೋಗದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2009ರಿಂದೀಚೆಗೆ 17,638 ರೈತರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ ಪ್ರತೀ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ರೈತ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ರೈತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಬಾರೀ ಕಡಿಮೆ. ರೈತ ಮಹಿಳೆಯರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ರೈತರ ಹೆಂಡತಿಯರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಲೀ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಾಗಲೀ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಲದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಾಲವೂ ಕೂಡಾ ರೈತರ ಹೆಂಡತಿಯರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ!

ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅನೇಕ ‘ಸಾಲಮನ್ನಾ’ ಯೋಜನೆಗಳು ಇವೆ. ಆದರೂ ರೈತರು ಏಕೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದರೆ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಪಡೆದವರಿಗೆ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಆದೀತು. ಆದರೆ ಓದು ಬರಹವಿಲ್ಲದ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಿಲ್ಲದ ರೈತರು, ಖಾಸಗೀ ಬಡ್ಡಿದಾರರು, ಸಾಲ ನೀಡುವವರ ಬಳಿ ಬಡ್ಡಿಗೆ ಸಾಲ ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಅದು ಹೇಗೆ ತಾನೇ ಮನ್ನವಾದೀತು? ಹೆಚ್ಚು ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಖಾಸಗೀ ಜನರ ಹತ್ತಿರ ಸಾಲ ಮಾಡುವ ರೈತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ರೈತರಿಗೆ ಸಾಲ ನೀಡಲು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಶುರು ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ, ರೈತರಿಗಾಗಿ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಹಾಗೂ ನಬಾರ್ಡ್ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಖಾಸಗೀ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರೈತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಶೇಕಡಾ ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ಆ ನಂತರ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೂ ಅದು ಮಹತ್ತರವಾದುದೇನಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸುಶಿಕ್ಷಿತರ ನಾಡಾದ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರೈತರು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬ್ಯಾಂಕ್ ವ್ಯವಹಾರ ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೂಲಕ ಸಾಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇವರ ಸಾಲವೂ ಮನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಖಾಸಗೀ ಬಡ್ಡಿದಾರರ ಬಳಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಾಲವನ್ನೂ ಕೂಡಾ ಅಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರ ಮನ್ನಾ ಮಾಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಭಾರಿ ಕಡಿಮೆ.

ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಾರ್ಮರ್ಸ್ ನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ 1.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದೂ ಕೂಡಾ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ! ರೈತ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಟುಂಬದ ಭಾರ ಹೆಂಡತಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದರಿಂದ ಆಕೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರವನ್ನೂ ಸೇವಿಸಲಾರದಂತಹ ಕೆಟ್ಟ ಬಡತನ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಾಲದ ನಿಮಿತ್ತ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವುದುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಮಾಣವೂ ದೊಡ್ಡದಿದೆ. ತಲೆಯ ಮೇಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಸಾಲ, ಶಿಕ್ಷಣವಿಲ್ಲದೇ ಇರುವುದು ಇಂಥ ನಾನಾ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಮಕ್ಕಳು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ಮರಿಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಷ್ಟೋ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬವೇ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದ ಘಟನೆಗಳೂ ಅವೆಷ್ಟೋ ನಡೆದಿವೆ.

ನಾನೊಮ್ಮೆ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕೂತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಕತೆಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹೇಳತೊಡಗಿದರು. ಗಂಡ ಅಡಿಕೆ ತೋಟದ ಮಾಲಿಕ. ಎರಡು ಮಕ್ಕಳು.. ಏನೂ ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲದೇ ಜೀವನ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಗಂಡ ಹಾರ್ಟ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಆಗಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ತೋಟದ್ದಾಗಲೀ, ಬ್ಯಾಂಕು ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ತಲೆಹಾಕದೇ ಇದ್ದ, ಆ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯೂ ಹೊಂದಿರದ ಆ ಮಹಿಳೆ ಗಂಡ ತೀರಿಹೋದ ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ಕೂರಲಿಲ್ಲ. ಆಕೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಠಿಣಗೊಳಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನೂ ಕಲಿತರು. ಯಾರ ಸಹಾಯವೂ ಇಲ್ಲದೇ ಆಕೆಯೇ ತೋಟದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸತೊಡಗಿದರು. ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಓದಿಸಿ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಮಾಡಿಸಿದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ತಾನೇ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಮದುವೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿಸಿದರು. ಗಂಡ ತೀರಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಆಕೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕೃಷಿಯನ್ನೂ ಸಂಸಾರವನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಮಲೆನಾಡಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅಡಿಕೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆ ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ ಆದಾಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಈ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ರೈತ ಸಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದು ಕಡಿಮೆ.. ಆದ್ದರಿಂದ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಸಂಗ ಇಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಹತ್ತಿ, ರೇಶ್ಮೆಗಳೂ ಕೂಡಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳೇ. ಆದರೆ ಈ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಯಾರ್ಯಾರು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೋ ಅವರಲ್ಲಿ ಸಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವವರೇ ಹೆಚ್ಚು. ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ರೈತರಂತೂ ಸದಾಕಾಲ ಕಷ್ಟದ ಕೂಪದಲ್ಲೇ ಬಿದ್ದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಆಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು.

ಈ ವರುಷವಾದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಂದುಕೊಂಡಷ್ಟು ಮಳೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ರೈತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ರೈತರಿಗೆ ಆಪತ್ಕಾಲದ ಆಪತ್ಬಾಂಧವರಂತಿದ್ದ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳೂ ಸೋಲುಣ್ಣುತ್ತಿವೆ. ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, ಈ ವರುಷವಾದರೂ ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು ನಿಲ್ಲಲಿ. ಸರ್ಕಾರಗಳು ಇನ್ನಾದರೂ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳಲಿ. ರೈತ ಮಹಿಳೆಯರ ಬವಣೆಗಳು ನಿಲ್ಲಲಿ ಎಂಬುದೇ ನನ್ನ ಹಾರೈಕೆ.

ಮುದ್ದು ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ

ಕಾನೂನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ. ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಾಡ ಹಾದಿಯ ಹೂಗಳು, ಒಂದು ಚಂದ್ರನ ತುಂಡು, ಕಾನನ ಕಲರವ, ಎಷ್ಟು ಬಣ್ಣದ ಇರುಳು ಹಾಗೂ ಹೂ ಗೊಂಚಲು ಇವರ ಕನ್ನಡ ಕೃತಿಗಳು. ‘ಕಾಡ ಹಾದಿಯ ಹೂಗಳು’ ಕಾದಂಬರಿ ಅದೇ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಕೊಂಕಣಿಯ ನಮಾನ್ ಬಾಳೋಕ್ ಜೆಜು ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಂಕಣ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ‘ಮಂದಾನಿಲ’ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಐದು ವರ್ಷ ನಡೆಸಿದವರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಕಲಬುರ್ಗಿ ಹತ್ಯೆ ಖಂಡಿಸಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮರಳಿಸಿದ್ದಾರೆ), ಕಾವ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅರಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಜ್ಯೋತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಶಾರದಾ ಆರ್ ರಾವ್ ಮತ್ತು ಕರಿಯಣ್ಣ ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಬೇಂದ್ರೆ ಗ್ರಂಥ ಬಹುಮಾನ, ಅರಳು ಮೊಗ್ಗು ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕನ್ನಡಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅಡ್ವೈಸರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಂದಿವೆ.

Share

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Recent Posts More

  • 2 days ago No comment

    ಈ ಸಂಜೆಯೊಳಗೆ

      ಕವಿಸಾಲು       ಈ ಸಂಜೆಯೊಳಗೆ ಗರಿಗೆದರುತ್ತವೆ ಮೌನದಲ್ಲೆ ಗರಬಡಿದ ಮಾತುಗಳು ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಯ ತೊಟ್ಟ ಮಗುವಂತೆ ಸಮುದ್ರದ ದಂಡೆಯಲಿ ದೂರ ಉಳಿದ ಭಾವಗಳು ಅಲೆಗಳಾಗಿ ಬಂದು ಪಾದಮುಟ್ಟಿ ತಮಾಷೆ ಮಾಡುತವೆ ಆಪ್ತ ಗೆಳೆಯನಂತೆ ಗೂಡಿಗೆ ಹೊರಟ ಹಕ್ಕಿಗಳು ತಿರುಗಿ ನೋಡಿವೆ ಬರುವಾಗ ಏನೋ ತಂದಿದ್ದು ಮರೆತು ಬಂದನೋ ಎಂಬಂತೆ ಅಪ್ಪನಿಲ್ಲದ ಮಕ್ಕಳು ಕೂಲಿಗೆ ಹೋದ ತಾಯಿಯ ದಾರಿಯ ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸದೇ ನೋಡುತಿವೆ ಅರ್ಧದಲೇ ಮರೆತ ...

  • 5 days ago No comment

    ಕಾದಂಬಿನಿ ಕಾಲಂ | ವೇದಿಕೆ, ಶಾಲು, ಸನ್ಮಾನ, ಬಿರುದು ಬಾವಲಿ ಇತ್ಯಾದಿ

                        ಕವಿತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಆಸಕ್ತಿ ಆ ದೀನ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳ ಮಾತು ಆಲಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೆಂಬುದು ಲೈಕು ಕಮೆಂಟುಗಳಿಂದಲೇ ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ಉಳ್ಳವರ ಜಗಮಗಿಸುವ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗದ ನಿರ್ಗತಿಕ ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಳಲಿಗೆ ಯಾವ ಜಾಗವಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅದು ನನಗೆ ಮನಗಾಣಿಸತೊಡಗಿತು.   ಮೊನ್ನೆ ಒಬ್ಬ ಕವಿಯ ಜೊತೆ ಬೇಸರದಿಂದ ಮಾತಾಡಿಬಿಟ್ಟೆ. ‘ಶುಭಾಶಯಗಳು. ಆದರೆ ಇಂಥ ...

  • 6 days ago No comment

    ಹುಲ್ಲಿನ ಕಡ್ಡಿ

      ಕವಿಸಾಲು       ಜೋಪಡಿ ತುಂಬಾ ಮಂಪರುಗಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೇತಾಡುವ ಚುಕ್ಕಿಗಳು ಚಂದಿರನ ಅಂಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದವು ಗುಡಿಸಲು ಕಣ್ಣೊಳಗೆ ಜಾತಿ ಧರ್ಮದ ಹಂಗು ತೊರೆದು ನಡು ಮನೆಯ ದೀಪವಾಗಿ ಬೆಳಗಿದ ಕಸಬರಿಗೆಯ ನಾಡಿಗಳು ಹಲವು ಬಗೆಯ ರಕ್ತ ಬಸಿದವರ ರೂಪಾಂತರ ಸಾಲು ನದಿಗಳ ಸರಪಳಿಯಂತೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡ ಹುಲ್ಲಿನ ಕಡ್ಡಿಗಳು ಹೊಗೆ ಜಂತಿಯ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಜಪ್ಪೆನ್ನದ ತಪೋ ವನಗಳು ಮಳೆ ಗುಡುಗು ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಅಬ್ಬರದೊಳಗೂ ಸದಾ ಕುದಿಯುತ್ತಾ ಹದಗೊಳ್ಳೊ ...

  • 2 weeks ago No comment

    ಕಾದಂಬಿನಿ ಕಾಲಂ | ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಶಿಶುವಿನ ಕಥೆ

                        ಬಾಣಲೆಯಿಂದ ಬೆಂಕಿಗೆ ಬಿದ್ದಂತೆ ಕೆಲ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಪಾಲಾದ ಬಾಲಕಿಯರು ಗಂಡಿನ ಕಾಮದ ದಳ್ಳುರಿಯ ಕೊಂಡಕ್ಕೆ ದೂಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕಡು ಹೇಯ, ಭೀಬತ್ಸ್ಯಕರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನಾವಿಂದು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಹೀಗೆ ಅನಾಥಾಲಯ, ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ದಾಖಲಾಗುವ ಮುನ್ನಿನ ಆ ಒಂದೊಂದು ಮಗುವಿನ ಕಥೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಯಾತನಾಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.   ಮೊನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆ ಬಿಹಾರದ ಮುಜಫರ್ ನಗರದ ಪುನರ್ವಸತಿ ...

  • 2 weeks ago No comment

    ಪ್ರಸಾದ್ ಪಟ್ಟಾಂಗ | ಅರ್ಥ ಅರಿಯದವರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ ಅಗ್ಗವೇ!

      ನಾವಿಂದು ಸವಿಯುತ್ತಿರುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಿಂದೆ ಅದೆಷ್ಟೋ ಜೀವಗಳ ಬಲಿದಾನದ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ, ಮುತ್ಸದ್ದಿಗಳ ಕನಸಿದೆ, ಧೀಮಂತ ನಾಯಕರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟಾದರೂ ನಮಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಭಾವವಿರಬೇಕಷ್ಟೇ.   ಅದೊಂದು ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಸುದ್ದಿವಾಹಿನಿಯೊಂದು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಬಗ್ಗೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರ ಬಗ್ಗೆ… ಹೀಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದಾದ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ತರುಣ-ತರುಣಿಯರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಮುಂದೆ ಕೇಳುತ್ತಿತ್ತು. ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೆಸರೇನು? ...


Editor's Wall

  • 15 August 2018
    5 days ago No comment

    ಕಾದಂಬಿನಿ ಕಾಲಂ | ವೇದಿಕೆ, ಶಾಲು, ಸನ್ಮಾನ, ಬಿರುದು ಬಾವಲಿ ಇತ್ಯಾದಿ

                        ಕವಿತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಆಸಕ್ತಿ ಆ ದೀನ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳ ಮಾತು ಆಲಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೆಂಬುದು ಲೈಕು ಕಮೆಂಟುಗಳಿಂದಲೇ ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ಉಳ್ಳವರ ಜಗಮಗಿಸುವ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗದ ನಿರ್ಗತಿಕ ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಳಲಿಗೆ ಯಾವ ಜಾಗವಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅದು ನನಗೆ ಮನಗಾಣಿಸತೊಡಗಿತು.   ಮೊನ್ನೆ ಒಬ್ಬ ಕವಿಯ ಜೊತೆ ಬೇಸರದಿಂದ ಮಾತಾಡಿಬಿಟ್ಟೆ. ‘ಶುಭಾಶಯಗಳು. ಆದರೆ ಇಂಥ ...

  • 09 August 2018
    2 weeks ago No comment

    ಕಾದಂಬಿನಿ ಕಾಲಂ | ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಶಿಶುವಿನ ಕಥೆ

                        ಬಾಣಲೆಯಿಂದ ಬೆಂಕಿಗೆ ಬಿದ್ದಂತೆ ಕೆಲ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಪಾಲಾದ ಬಾಲಕಿಯರು ಗಂಡಿನ ಕಾಮದ ದಳ್ಳುರಿಯ ಕೊಂಡಕ್ಕೆ ದೂಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕಡು ಹೇಯ, ಭೀಬತ್ಸ್ಯಕರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನಾವಿಂದು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಹೀಗೆ ಅನಾಥಾಲಯ, ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ದಾಖಲಾಗುವ ಮುನ್ನಿನ ಆ ಒಂದೊಂದು ಮಗುವಿನ ಕಥೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಯಾತನಾಪೂರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.   ಮೊನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆ ಬಿಹಾರದ ಮುಜಫರ್ ನಗರದ ಪುನರ್ವಸತಿ ...

  • 01 August 2018
    3 weeks ago No comment

    ಕಾದಂಬಿನಿ ಕಾಲಂ | ಕೊನೆಗೂ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟವಳು

                        ಈಗ ಆಗಿನಂತೆ ನಗು ಬರಲಿಲ್ಲ. ಅವಳ ಬದುಕಲ್ಲೂ ಅದೇ ಘಟಿಸಿಹೋದ ಚೋದ್ಯಕ್ಕೆ ಏನು ಹೇಳುವುದು?   ಮೊನ್ನಿನ ಮುಂಜಾವಲ್ಲಿ ನಾನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡದ್ದೇ ಅವಳ ಫೋನ್ ಕರೆಯಿಂದ. ‘ನಾನ್ ಕಣೇ ರಾಜಿ’ ಎಂದರೆ ನಾನು, ‘ರಾಣಿನಾ?’ ಅನ್ನುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ‘ರಾಜಿ ಮಾರಾಯ್ತೀ ಮರೆತುಬಿಟ್ಯಲ್ಲ’ ಆಪಾದಿಸಿದಳು. ರಾಣಿ ನನ್ನ ಮನೆಯ ಎಡಕ್ಕಿದ್ದ ಗೆಳತಿ. ರಾಜಿ ಬಲಕ್ಕಿದ್ದವಳು. ಇಬ್ಬರ ...

  • 25 July 2018
    4 weeks ago No comment

    ಕಾದಂಬಿನಿ ಕಾಲಂ | ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗಿರುವುದು ಚಿತ್ರವಲ್ಲ; ಸುಡುಸುಯ್ಲು!

                        ಹೃದಯ ಭಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗಿನ ಸುಡುಸುಯ್ಲುಗಳು ಇಷ್ಟೇಕೆ ಸುಡುತ್ತವೆ? ಹೊರ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅದೇಕೆ ತಣ್ಣಗೆ ತಣಿದುಬಿಟ್ಟ ಮಂಜುಬೆಟ್ಟಗಳಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ?   ಆ ದಂಪತಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಿನ ಚಾಲಕ ಹಾಡು ಹಾಕಿದಂತೆಲ್ಲ ಪತಿ ಅದನ್ನು ಆಫ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಚಾಲಕನಿಗೆ ವಿಚಿತ್ರವೆನಿಸಿರಬೇಕು. ‘ಏನ್ ಸಾರ್ ನಿಮಗೆ ಹಾಡು ಕೇಳುವ ಹವ್ಯಾಸ ಇಲ್ವಾ’ ಅಂದಾಗ ‘ಇಲ್ಲ ಅದರಿಂದೇನು ಸಿಗುತ್ತೆ?’ ಎಂದಿದ್ದ ...

  • 11 May 2018
    3 months ago No comment

    ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರು ಜೈಲಲ್ಲಿ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲವಾ?

    ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿಯೇ, ಅವರು ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರೆಂಬುದರ ಕುರಿತ ವಿವರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. “ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ್ದ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್, ಬಟುಕೇಶ್ವರ್ ದತ್, ವೀರ್ ಸಾವರ್ಕರ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರನ್ನು ಯಾರಾದರೊಬ್ಬ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರು ಹೋಗಿ ಕಂಡಿದ್ದರಾ? ಆದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರು ಭ್ರಷ್ಟನೊಬ್ಬ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅವನನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ” ಎಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಚುನಾವಣೆ ಪ್ರಚಾರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಾಗ್ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ...