Share

ಕಾಲಡಿಯ ತುಂಡು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಮಾಯಾವನ ಅರಳಿ…
ಕಾದಂಬಿನಿ ಕಾಲಂ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ಒಂದು ತೊಟ್ಟೂ ವಿಷ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳದಂಥ ಸಾವಯವ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ನಾವೇ ಬೆಳೆದು ತಿನ್ನುವುದು ನಮಗೆ ಖಂಡಿತ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.

 

“ನನ್ನ ಭುಜವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಾವುಟದಂತೆ ಹಾರಿಸಲು
ನನಗೆ ಅಂಗೈಯಷ್ಟು ಜಾಗ ಬೇಕು
ಶಾಶ್ವತ ವಿಳಾಸ ಬೇಕು” -ಎಜ್ರಾಶಾಸ್ತ್ರಿ

ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿರುವ ಪದ್ಮಾ ಕೆ. ರಾಜ್ ತಮ್ಮ ಹೋರಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದಾಗ ಎಜ್ರಾಶಾಸ್ತ್ರಿ ಎಂಬ ಅವರ ತೆಲುಗಿನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಬರೆದ ಸಾಲೊಂದನ್ನು ಪದ್ಮಾ ಕೆ. ರಾಜ್ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿ ತಮ್ಮ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಸಾಲು ನನ್ನಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚನವನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡಿತು.

ಭೂಮಿಯ ಅಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವರ ಬಳಿ ಅಗಾಧ ಭೂಮಿಯೂ ಬಹುಪಾಲು ಜನರಿಗೆ ತಲೆಯಿಡಲೂ ಒಂದು ನೆರಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಈ ದೇಶದ ವಿಕಟ ಚೋದ್ಯ. ಸಿ.ಎಸ್.ದ್ವಾರಕನಾಥ್ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದೊಂದು ಮಾತು- ಒಂದು ಸ್ವಂತ ನೆಲವಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲೊಂದು ಮನೆ, ಮನೆಗೊಂದು ನೀರು ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಅಲ್ಲಿಗೊಂದು ರಸ್ತೆ, ಕಲಿಯಲೊಂದು ಶಾಲೆ, ವಾಸದೃಢೀಕರಣ ದಾಖಲೆ, ರೇಷನ್ ಕಾರ್ಡ್ ಎಲ್ಲವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು.

ನಾನೆನ್ನುವುದು ಕಾಲ ಕೆಳಗೆ ಸ್ವಂತದ್ದೊಂದು ನೆಲವಿರುವುದು, ತಲೆಯ ಮೇಲೊಂದು ಸೂರಿರುವುದು ಒಂದು ಜಾದೂವನ್ನೇ ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತದೆ ಎಂದು. ಈ ಜಾದೂವನ್ನು ನಾನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಕುಡುಕ ಗಂಡ, ಅಸ್ಥಿರ ಕೂಲಿ, ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳು, ಹೇಗಾದರೂ ಬದುಕಿನ ಗಾಡಿ ದೂಡಲು ಅಹೋರಾತ್ರಿ ಹೆಣಗುವ ಆ ಕುಟುಂಬದ ಒಡತಿ ಕಡಿಮೆ ಬಾಡಿಗೆಯ ಮನೆಯೊಂದನ್ನು ಊರತುಂಬಾ ಅಲೆದು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಮಳೆಗಾಲವೋ ಬೇಸಿಗೆಯೋ ನೋಡದೆ ಮನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಾ, ಆ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಗಳ ದುಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನೂ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯ ನೂರೆಂಟು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ಎದುರಿಸುತ್ತ ದಿನ ದೂಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಿದ್ದ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಯಾವ ಕ್ಷಣ ಮುರಿದುಬೀಳುವುದೋ ಹೇಳುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ, ಮಾಲಿಕರ, ನೆರೆಯವರ ಕಿರಿಕಿರಿ ಎಲ್ಲ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಆಕೆ ಕಣ್ಣೀರಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ವಂತದ್ದೊಂದು ಎಂದೋ ಕೊಂಡಿಟ್ಟ ಸೈಟಿದ್ದರೂ ಗಂಡ ಅದನ್ನೂ ಮಾರಿಹಾಕುವ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆಂದು ನೊಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ನಾನು ಒಂದು ಗುಡಿಸಲಾದರೂ ಕಟ್ಟಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬಾರದೆ? ಎಂದಿದ್ದೆ. ಮನೆ ಕಟ್ಟುವುದೆಂದರೆ ಹುಡುಗಾಟವೇ, ನಯಾ ಪೈಸೆಯೂ ಕೈಯಲ್ಲಿಲ್ಲದೆ? ಎಂದಾಗ ನೀವು ಕಟ್ಟಲು ಶುರುಮಾಡಿ, ಹಣ ಎಲ್ಲಿಂದಾದರೂ ಒದಗಿಬರುತ್ತದೆ ಎಂದಿದ್ದೆ. ನಾನು ಸಾಲ ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಹೌದಾದರೂ ನನ್ನ ಸಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಇಡೀ ಮನೆಯಾಯಿತೆಂದು ಖಂಡಿತ ಹೇಳಲಾರೆ. ಹೌದು. ನಾನು ಅವರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಭರವಸೆಯನ್ನು ತುಂಬಿದ್ದೆ. ನೋಡನೋಡುತ್ತ ಆ ಭರವಸೆಯು ಗೀಜಗನ ಗೂಡಿನಂತೆ ಇಷ್ಟಿಷ್ಟೇ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಸುಂದರ ಮನೆಯಾಗಿ ರೂಪುತಳೆದಿತ್ತು.

ಈಗ ಮನೆಯೆದುರಿರುವ ಎರಡು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ತೂಗಿ ತೊನೆಯುವ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಗಳು. ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಚೆಲುವಾದ ಹೂವುಗಳು, ಮಾವು, ಪೇರಲೆ, ಪಪ್ಪಾಯ, ಬೆಣ್ಣೆ ಹಣ್ಣಿನ ಮರ, ಕಿರುನೆಲ್ಲಿಯ ಮರ, ಕರಬೇವಿನ ಗಿಡ, ಅರಿಶಿಣ ಎಲೆ, ಹಾಲು ಕೆಸು, ತೊಂಡೆ, ಬಸಳೆ ಬಳ್ಳಿಗಳು, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಕಾಯಿ ತೂಗುವ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಬದನೆ ಗಿಡಗಳು, ಹಸಿಮೆಣಸು, ಹರವೆ ಸೊಪ್ಪು, ಕಿರಾತೆ ಕಡ್ಡಿಯಂತಹ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು, ಮೆಣಸಿನ, ವೀಳ್ಯದೆಲೆಯ ಬಳ್ಳಿಗಳು, ಪೇರಲೆ ಮರದ ತುಂಬ ಗಿಳಿವಿಂಡು, ಪಿಕಳಾರಗಳು ನಾಲ್ಕಾರು ಬೆಕ್ಕು, ದೊಡ್ಡ ನಾಯಿ, ಪ್ರೇಮಪಕ್ಷಿಗಳು ಅರವತ್ತೂ ನಲವತ್ತೂ ಸೈಟಿನಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ಮನೆಯ ಸುತ್ತ ಚೆಲುವಿನ ತೋಟವೇ ಮೈದಳೆದು ನಿಂತಿದೆ. ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿ, ಅರಿಶಿಣ ಎಲೆ, ಕಿರುನೆಲ್ಲಿ, ಕರಬೇವು, ಹರವೆ ಸೊಪ್ಪು ಚೂರುಪಾರು ಹಣವನ್ನೂ ತಂದುಕೊಡುತ್ತಿವೆ. ಈ ಜಾದೂವನ್ನು ನೋಡುವಾಗೆಲ್ಲ ನಾನೂ ಅರಳುತ್ತೇನೆ.

ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ನಮ್ಮದೂ ಪುಟ್ಟ ಜಾಗದಲ್ಲಿನ ಪುಟ್ಟ ಮನೆ. ಒಂದೆರಡು ಮಳೆ ಹೊಡೆದವೆಂದ ಕೂಡಲೆ ನಮ್ಮ ಹಿತ್ತಲಲ್ಲಿ ನೆಲವನ್ನು ಅಗೆದು ಉದ್ದುದ್ದ ಏರಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮ. ಅಮ್ಮ ಒಂದು ಡಬ್ಬಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟ ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಬೀನ್ಸ್, ಅಲಸಂದೆ, ತಿಂಗಳವರೆ, ಪಡುವಳಕಾಯಿ, ಹಾಗಲಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಚೀನಿಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳ ಮುಂತಾದ ಬೀಜಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಒಂದು ಉದ್ದದ ಒಣಗಿದ ಹೀರೆಕಾಯಿ, ತಂಬೂರಿಯಂತಹ ಉರುಟಾದ ಸೋರೆಕಾಯಿ, ಬೆಂಡೆಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಅಟ್ಟದಿಂದ ತೆಗೆದಮೇಲೆ ನಾನೂ ತಮ್ಮನೂ ನಮ್ಮ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಿಷ್ಟೇ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಆ ಏರಿಗಳ ಮೆದುವಾದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಊರುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಹಿತ್ತಲಲ್ಲಿ ಏನೇ ನೆಡುವುದಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಮತ್ತು ತಮ್ಮನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನೆಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗಲೂ ನಮ್ಮ ಹಿತ್ತಲಲ್ಲಿ ನಾವು ನೆಟ್ಟು ನೀರೆರೆದ ಗೇರು, ಮಾವು, ತೆಂಗು, ಹುಣಸೆ, ಪೇರಲೆ, ಅಮಟೆ, ನುಗ್ಗೆ, ನೆಲ್ಲಿ ಮರಗಳು ರಾಶಿ ರಾಶಿ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತವೆ.

ಆಗ ಹಿತ್ತಲಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳು ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ತರಕಾರಿ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಕೆಂಪು ಹಸಿರು ಹರವೆ, ಬಸಳೆ, ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ತರಹದ ಕೆಸು, ತೊಂಡೆ, ಅರಿಶಿಣ, ಶುಂಠಿ, ಮರಗೆಣಸು, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸುವರ್ಣಗೆಡ್ಡೆ, ಬಾಳೆ, ಮಲ್ಲಿಗೆ ಮಂಟಪ, ಅಬ್ಬಲಿಗೆ, ಸೇವಂತಿಗೆ, ಡೇರೆ, ಗುಲಾಬಿ ಇಂಥವೆಲ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಮ್ಮ ಹಿತ್ತಲಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕಾಲಕ್ಕೂ. ಊರಲ್ಲಿ ಉಳ್ಳವರ ಆಲೆಮನೆಗಳಾಗುವಾಗ ಕಬ್ಬಿಗಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಆಸೆಪಟ್ಟಾರು ಎಂದು ಕಬ್ಬನ್ನು ನೆಟ್ಟರೆ, ಬೇಯಿಸಿದ ಜೋಳವನ್ನು ಆಸೆಪಡುತ್ತೇವೆಂದು ಎರಡು ಏರಿಗಳಲ್ಲಾದರೂ ಹಲ್ಲುಜೋಳವನ್ನು ನೆಡುವುದಿತ್ತು.

ಮಳೆಗಾಲ ಬಂತೆಂದರೆ ನಾವು ಏರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಜವೂರಿದ ದಿನದಿಂದ ನನಗೂ ತಮ್ಮನಿಗೂ ಒಂದೇ ಕೆಲಸ: ಮನೆಯವರ ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಿಸಿ ಏರಿಗಳ ಮಣ್ಣು ಕೆದಕಿ ಬೀಜ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಿತಾ ಎಂದು ನೋಡುವುದು ಮತ್ತು ಊರೆಲ್ಲ ಅಲೆದು ಸಿಕ್ಕ ಸಿಕ್ಕ ಗಿಡಗಳನ್ನು ತಂದು ಹಿತ್ತಲಲ್ಲಿ ಊರುವುದು.

ಬೀಜಗಳು ಕೊನರಿ ಬಳ್ಳಿ ಮೇಲೇಳುತ್ತಿವೆ ಎಂದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಕವಲಾದ ಬರಲುಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಅದರ ಮೇಲೆ ಬಳ್ಳಿ ಹಂಬಲು ಅನುವು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಅಡ್ರು ಕೊಡುವುದು ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ನೋಡ ನೋಡುತ್ತ ಬಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀಲಿ, ಬಿಳಿ, ಹಳದಿ ಹೂಗಳರಳಿ ಹೀಚು ಮೂಡತೊಡಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗಲ, ಹೀರೆ, ಚಪ್ಪರದವರೆ, ಕತ್ತಿಯವರೆ, ಪಡುವಳ, ತೊಂಡೆ, ಬಸಳೆಗಳಿಗೆ ಚಪ್ಪರಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದರೆ ಕುಂಬಳ, ಸೋರೆ, ಚೀನಿಕಾಯಿ ಬಳ್ಳಿಗಳು ಸರಸರನೆ ಮನೆಯ ಮಾಡೇರಿ ಎಲೆ, ಹೂವು ಅರಳಿ, ಮಳೆಗಾಲ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ ಬಳ್ಳಿ ಸೊರಗುತ್ತಾ ಬಲಿತ ಕಾಯಿಗಳು ಊರ ಸೋಂಭೇರಿಗಳ ಕಣ್ಣು ಕುಕ್ಕತೊಡಗುತ್ತಿದ್ದವು.

ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಾಟದ ಅಂಗಳವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ ಹಿತ್ತಲು ಈಗ ಗಿಡ ಬಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಮೊಳದುದ್ದದ ಅಲಸಂದೆ, ಡಬಲ್ ಬೀನ್ಸ್, ತಿಂಗಳವರೆ, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆ, ಬೆಂಡೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಚಪ್ಪರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾವಿನಂಥ ಪಡುವಳ ಕಾಯಿಗಳು, ಹೀರೆ ಕಾಯಿಗಳೂ, ಹಾಗಲ, ತೊಂಡೆ, ಚಪ್ಪರದವರೆಕಾಯಿಗಳೂ ಜೋತುಬೀಳುವ ಸೋಜಿಗ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣರಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಯಾವ ಮಾಯೆ? ಎಂದು ನಾನು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಹಿತ್ತಲು ಹೊಕ್ಕೆವೆಂದರೆ ಹಲಸಂದೆಯ ತಾಜಾ ಕೋಡುಗಳನ್ನು ಎಳೆಯ ಮುಳ್ಳು ಸೌತೆಗಳನ್ನೂ ಕಿತ್ತು ತಿನ್ನುತ್ತ ಹಿತ್ತಲ ಸೊಬಗನ್ನು ಕಣ್ಣು ತುಂಬುತ್ತಿದ್ದೆವು.

ಫಲಭರಿತ ಹಿತ್ತಲೇನೋ ಸೊಬಗಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬೇಕೆಂದೇ ದನ ಬಿಡುವವರು, ಮಂಗನ ಲೂಟಿ, ಕದಿಯುವವರ ಕಾಟ, ಕೀಟಬಾಧೆ ಇವೆಲ್ಲ ಇದ್ದೇ ಇತ್ತು. ನಾವಿದ್ದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನಾವೇ ಕಡುಬಡವರಾಗಿದ್ದರೂ ನಮ್ಮ ಹಿತ್ತಲು ಫಲ ಬಿಟ್ಟಾಗ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಿಡುವ ಫಲಗಳನ್ನು ಊರ ಮನೆಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಹಂಚುವ ರೂಢಿಯೊಂದು ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಜಮೀನ್ದಾರರೇ ಇದ್ದೂ ನಮಗೆ ಅವರು ಏನಾದರೂ ಹಂಚುವುದಿರಲಿ ನೆಡಲು ಚಿಕ್ಕದೊಂದು ರೆಂಬೆ ಮುರಿದುಕೊಡಲೂ ತಯಾರಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ!

ಇಷ್ಟಾದರೂ… ಅದೇನು ಕಥೆಯೋ ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದ ಸಂಜೆವರೆಗೂ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಊರ ಹೆಂಗಸರು, ಮಕ್ಕಳು ಬಂದು ಕೂರುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗೆಲ್ಲ ನನಗೆ ಬಡವರ ಮನೆಯ ಊಟ ಚಂದ, ಶ್ರೀಮಂತರ ಮನೆಯ ಮಾತು ಚಂದ ಎಂಬ ಗಾದೆ ತಪ್ಪದೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಊಟಕ್ಕೆ ಅನ್ನ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗಲೂ ಇಷ್ಟು ಚೆರಿ ಟೊಮ್ಯಾಟೋ, ಉಪ್ಪು ಮೆಣಸು ಹಾಕಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಬೀನ್ಸು, ಸೊಪ್ಪು, ಮರಗೆಣಸು, ಸುವರ್ಣಗೆಡ್ಡೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ಪಲ್ಯವನ್ನೇ ಊಟವಾಗಿ ಉಣ್ಣುವಾಗ ಗಡದ್ದು ತಿಂದುಂಡು ಹರಟೆ ಹೊಡೆಯಲು, ಆಡಲು ಬಂದವರಿಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಪಾಲಾಗಬೇಕು! ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹತ್ತರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಈ ಹೆಂಗಸರ ಸವಾರಿ ನಮ್ಮ ಮನೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರು ಒಂದೊಂದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಇವರು ಕಂಡ ಕಂಡವರ ವಿಷಯವಾಗಿ ಹರಟಲೇನೂ ತೊಂದರೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಕರೆಗಟ್ಟರೆ ಗದ್ದೆ ತೋಟ, ಸರಕಾರಿ ಕೆಲಸ, ಅನೇಕ ಆದಾಯಮೂಲಗಳಿರುವ ಇವರು ಸಾರಿಗೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ, ಸೋರೆ ಪಲ್ಯವನ್ನಾದರೂ ಮಾಡೋಣ ಅಂತ ಅನಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಮನೆಯ ಮಾಡಿನ ಕಡೆಗೆ ನೋಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಸಳೆ ಚಂದ ಆಗಿದೆ ನೋಡಿ. ನಾವು ನೆಟ್ಟರೆ ಬರೋದೇ ಇಲ್ಲ, ಈ ಸಲ ನಾನು ಮುಳ್ಳು ಸೌತೆಯ ಕಡುಬೇ ಮಾಡಿಲ್ಲ, ಎರಡು ಸೌತೆ ಒಯ್ಯೋಣ ಎಂದು ಬಂದೆ, ನಿಮ್ಮ ಈ ಸಲದ ಚೀನೀಕಾಯಿ ರುಚಿ ಹೇಗಿದೆ ನೋಡೋಣ ಹೀಗೆ ತರಹೇವಾರಿ ಮಾತಾಡುತ್ತ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೇ ಹೆಂಗಸರು ನಮ್ಮ ಹಿತ್ತಲ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಪುಕ್ಕಟೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಡುಗೆ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು, ನಮ್ಮನ್ನೇ ತಿನ್ನಲು ಕೂಳಿಲ್ಲದವರೆಂದು ಗೇಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದು, ಏನೋ ಮಾತಾಡುತ್ತ ಹಿತ್ತಲಿಗೆ ನುಗ್ಗಿ ನಾವು ಇಂದೋ ನಾಳೆಯೋ ಕೊಯ್ದು ತಿನ್ನಬೇಕೆಂದು ಕನಸಿದ್ದ ಪೇರಲೆ, ಮಾವು ಮುಂತಾದ ಮೊದಲ ಫಲಗಳನ್ನು ನಮ್ಮನ್ನೊಂದು ಮಾತೂ ಕೇಳದೆ ಸರಕ್ಕನೆ ಮುರಿದು ನಮ್ಮೆದುರೇ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದುದು, ಚಂದನೆಯ ಗುಲಾಬಿ ಡೇರೆಗಳನ್ನು ಕರುಣೆಯ ಪಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕಿತ್ತು ಮುಡಿಯುವುದು, ಚೂರು ಬಣ್ಣ ಬರುವುದಕ್ಕಿಲ್ಲ ಪೊಪ್ಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಾಯಿ ಹೀಚೆನ್ನದೆ ಕಿತ್ತೇ ಹಾಕಿ ತಮಗೆ ಬೇಕಷ್ಟು ಒಯ್ದುಬಿಡುವುದು ಇವೆಲ್ಲ ನಾನು ಮರೆಯಬೇಕೆಂದರೂ ಮರೆಯಲಾರದ ಸಂಗತಿಗಳು.

ಒಮ್ಮೆ ನಾನೂ ತಮ್ಮನೂ ನಮ್ಮ ಒಬ್ಬ ಅತ್ತೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಸಗೆ ರಜೆ ಕಳೆದು ಕೊಪ್ಪದ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮೂರಿಗೆ ಬಸ್ಸು ಹತ್ತಿದ್ದೆವು. ನಮ್ಮ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಅತ್ತೆಯ ಮಗ ನಮ್ಮ ಹಟಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುಬಿದ್ದು ಕರಬಾಳೆಯ ಸುಮಾರು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಕಂದುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಅದೆಷ್ಟೋ ಕಿಲೋಮೀಟರು ದೂರದ ಕಾಡಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದು ಬಂದು ಸೂರ್ಯದೇವಸ್ಥಾನ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಸ್ಟಾಪಿನಲ್ಲಿ ಕಾದು ಬಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಹೇರಿ ಕಳಿಸಿದ್ದರು. ಕಂಡೆಕ್ಟರ್ ನಮ್ಮೂರಿನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಟಾಪಿನಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದ. ಮನೆಗೆ ಹೊರಬೇಕಲ್ಲ. ಹೊತ್ತೆವು! ನಮ್ಮ ಕಷ್ಟ ಕೇಳಬೇಡಿ! ಗುಂಡಿಮಾಡಿ ನೆಟ್ಟು ನೀರೆರೆದು, ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಎಲೆಯರಳಿ, ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ಆರೈಕೆಗೆ ಸೊಕ್ಕಿಬೆಳೆದಿದ್ದ ಬಾಳೆಮರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಾಯಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಗೊನೆ ಬಿಟ್ಟಿತು. ಎರಡು ಕಾಯಿಗಳಾಗಲೇ ಹಳದಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಇನ್ನೇನು ಗೊನೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಬೇಕು ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಗೊನೆ ಕಾಣೆಯಾಯಿತು.

ಆದರೆ ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ಅದೇ ತರಹದ ಗೊನೆಯೊಂದು ಎಂದೂ ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ಮಾರಲಿಡದ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹತ್ತಿರದ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ನೇತಾಡುತ್ತಿತ್ತು! ನಾವು ಯಾತಕ್ಕೂ ನಿತ್ಯ ಅದೇ ಅಂಗಡಿಯ ಎದುರು ಓಡಾಡಬೇಕಿತ್ತು. ನನಗೂ ತಮ್ಮನಿಗೂ ಅಂಗಡಿಯ ಕಡೆ ನೋಡಲು ಬೇಡ! ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲೇ ಓದಿದ್ದ ‘ಒಂದು ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ’ ಎನ್ನುವ ಕಥೆಯೊಂದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಯಾವುದೇ ಫಲದ ಮಜಬೂತಾದ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಬೀಜಕ್ಕೆ ಬಿಡುವುದಿತ್ತು. ಅರಿಶಿಣೆಲೆ ಕಡುಬು, ಪತ್ರೋಡೆ, ಬಲಿತ ಮುಳ್ಳು ಸೌತೆಯಿಂದ ‘ಮಂಡಾಸ್’ ಎಂದು ಕೊಂಕಣಿಯಲ್ಲಿ ಕರೆಯುವ ವಿಶೇಷ ಕಡುಬು, ಸೋರೆ ಪಾಯಸ, ಹಲಸಿನ ದೋಸೆ, ಕಡುಬು, ಮುಳುಕ ಹೀಗೆ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಮಾಡುವುದೂ ಇತ್ತು.

ನಂತರ ನಾನು ಹೋದಲ್ಲೆಲ್ಲ ತುಂಡು ನೆಲ ಸಿಕ್ಕರೂ ಅಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಯುವುದು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಮೂರು ಪಾತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಎಂಟೆಂಟು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಪಾತಿಗೆ ಮೆಂತ್ಯವನ್ನು ಉಗ್ಗುವುದು. ಒಂದು ಪಾತಿಯ ಸೊಪ್ಪು ಸಾರು, ಪಲ್ಯ, ಮೆಂತ್ಯ ರೈಸ್ ಗೆಲ್ಲ ಬಳಕೆಯಾಗಿ ಸೊಪ್ಪು ಖಾಲಿಯಾಗುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ಹದವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಮೆಂತ್ಯದ ಸೊಪ್ಪು ತಯಾರಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅದು ಖಾಲಿಯಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ಹದವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಮೆಂತ್ಯ. ಇತ್ತ ಖಾಲಿಯಾದ ಪಾತಿಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಮತ್ತೆ ಮೆಂತ್ಯವನ್ನು ಉಗ್ಗುವುದು ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಸೌತೆ, ಕುಂಬಳ ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ರಾಶಿ ರಾಶಿ ಕಾಯಿ ತೂಗಿ ಅದರ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಮನೆಗೆ ಬಂದವರಿಗೆ, ನೆರೆಹೊರೆಯವರಿಗೆ ತರಕಾರಿ ಕಳಿಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಖುಷಿ. ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಖುಷಿಕೊಡುವುದು ಎಂದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಹಿತ್ತಲಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೌಂಡ್ ಹೊಡೆದು, ಮೆಂತ್ಯ, ಹರವೆ, ಹೊನಗನೆ ಮುಂತಾದ ಇಷ್ಟಿಷ್ಟು ಸೊಪ್ಪನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡು ಬಂದರೆ ನನಗಿಷ್ಟವಾದ ರುಚಿಕಟ್ಟಾದ ಬೆರಕೆ ಸೊಪ್ಪಿನ ಸಾರಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಈಗಿರುವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಯಲು ಚೂರಾದರೂ ಜಾಗವೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲೇ ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪು, ಪುದಿನಾ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಮೆಂತ್ಯದ ತಾಜಾ ಸೊಪ್ಪಿನ ಮೆಂತ್ಯರೈಸ್ ತಿನ್ನುವಾಸೆಯಾದರೆ ಮೂರು ಅಂತರದ ತರಕಾರಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ಹರವಿ ಮೆಂತ್ಯ ಬೆಳೆದು ತಿನ್ನುತ್ತೇನೆ. ಮೂರು ಅಂತಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರಾದ ಮೆಂತ್ಯದ ಸೊಪ್ಪು ಬೆಳೆದ ಈ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಚಂದ.

ಹೌದು ನಾವು ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕೋಲ ಹಾಕುವವರು. ಕುಂಡಗಳಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತೇವೆ. ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗದ್ದನ್ನೂ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವಂಥ, ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಫಲಕೊಡುವಂಥ ತಳಿಗಳನ್ನೂ ಕಸಿಕಟ್ಟುವ ಮೂಲಕ ನಾವು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಹಿತ್ತಲಲ್ಲಿ ಆಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಹಕ್ಕಿಗಣ ನಮ್ಮ ಛಾವಣಿಗಳಲ್ಲೂ ಬಂದು ಆಡುತ್ತವೆ, ಹಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕುರಿತೇ ಬರೆದ ನನ್ನ ಕವಿತೆಯೊಂದು ಹೀಗಿದೆ…

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದಕೂಡಲೆ
ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಕೆಲಸ
ಬೋನ್ಸಾಯ್ ಗಿಡಗಳಿಗೆ
ನೀರುಣಿಸುವುದು
ಮತ್ತು
ಕುಡಿ ಚಿವುಟುವುದು
* * *
ಮರಳುಗಾಡಿನ ಪಾಪಸುಕಳ್ಳಿಗಳೆಲ್ಲ
ಮಲೆನಾಡಿನ ಛಾವಣಿಗಳ
ಕಲ್ಲು ಮರಳಿನ ಕುಂಡಗಳಲಿ,
ನೀರುಣಿಸದಿದ್ದರೂ ಆದೀತು!
* * *
ಮಿಶ್ರ ತಳಿ, ವಿದೇಶೀ ತಳಿ, ಕಸಿಕಟ್ಟಿದ
ಗಿಡಗಳು ಬಂದದ್ದೇ
ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಅಬ್ಬಲಿಗೆ, ಸೇವಂತಿಗೆ, ಗೊರಟೆಗಳ
ಕಿತ್ತೊಗೆಯಲಾಯಿತು
* * *
ಕೆರೆಯೂ ಮರವೂ ಇದ್ದೆಡೆ
ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಕಟ್ಟಿದರೇನಾಯಿತು
ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಗಾರ್ಡನ್ನಿಗೂ
ಪಿಕಳಾರದ ಜೋಡಿಗಳು ಬರುತ್ತವೆ
ಬೆಂಕಿ ಬಿಸಿಲಿದ್ದಾಗ ಹೂಕುಂಡಗಳಡಿಯ
ಕೊಳಚೆಯಲ್ಲೇ ನೀರಾಟವಾಡುತ್ತವೆ
* * *
ತಮಾಷೆ ಎಂದರೆ…
ಪಾತರಗಿತ್ತಿಯೊಂದು
ಪೋರ್ಟಿಕೋದಲ್ಲಿಟ್ಟ
ನಕಲಿ ಗಿಡದ ಮೇಲೆ
ಕ್ಷಣ ಕೂತು ಗಲಿಬಿಲಿಗೊಂಡು
ಹಾರಿಹೋಯಿತು
* * *
ಮರಗಿಡಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗಿರುವ
ಮೋಹ ನೋಡಬೇಕು ನೀವು!
ನೆಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಗಿಡವ ಕಿತ್ತು
ಖಾಲಿಯಾದ ತರತರದ ಮದ್ಯದ
ಬಾಟಲಿಗಳೊಳಗೆ ಇಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ
ಈಗ ನೀರಿನೊಳಗೆಲ್ಲ ಬೇರು
* * *
ಈಗ ಅವನು ಒಳ್ಳೆಯ ಮನುಷ್ಯನಾದ ಮೇಲೆ
ಅವನ ಜನಪ್ರಿಯ ನರ್ಸರಿಯಲ್ಲಿ
ಮಾವು, ಹಲಸು, ಸೀಬೆ, ಚಿಕ್ಕೂ
ಗಿಡಗಳ ಕಸಿ ಕಟ್ಟಿ ಮಾರುತ್ತಾನಂತೆ
ಒಂದೊಂದು ವರ್ಷದ
ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಗಿಡವೂ, ವರ್ಷವಿಡೀ
ಗೊಂಚಲು ಗೊಂಚಲು ಫಲ ಕೊಡುವುದಂತೆ
ಈ ನರ್ಸರಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು
ಆತ ಎಳೆಯ ಬಾಲೆಯರ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ

ಆದರೂ ತುಂಡು ನೆಲವೊಂದು ಕಾಲ ಕೆಳಗೆ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ವಾಸಿಸುತ್ತ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ, ತಾರಸಿಯ ಮೇಲೆ ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ನಮ್ಮ ದುರ್ದೆಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಅನುಕಂಪ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ತರಕಾರಿಗಳ ಹಲವು ಪಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನ್ನದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ತಿಂದು ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗುತ್ತಿದ್ದ ಕುರಿತು ಕೆ.ಟಿ. ಗಟ್ಟಿಯವರ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಓದಿದ್ದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬರಗಾಲದ ತೀವ್ರತೆ ತಮಗೆ ತಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಅವರು ಬರೆದುಕೊಂಡದ್ದನ್ನು, ಕೇರಳಿಗರು ಮರಗೆಣಸು, ಸುವರ್ಣಗೆಡ್ಡೆ, ಮರಸಣಿಗೆಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಹೇಗೆ ಶುರುವಿಟ್ಟರೆಂಬುದನ್ನು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಓದಿದಾಗ ನಮ್ಮ ಬಡತನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದು ನೆನಪಾಗಿತ್ತು.

ನಮ್ಮ ಕಾಲಡಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಡು ನೆಲವಿದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೆ ನಾನು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂಥ ಜಾದೂವನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಖಂಡಿತ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಒಂದು ತೊಟ್ಟೂ ವಿಷ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳದಂಥ ಸಾವಯವ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ನಾವೇ ಬೆಳೆದು ತಿನ್ನುವುದು ನಮಗೆ ಖಂಡಿತ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಯಾವ ದೇಶವಾದರೂ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿಂದ ದೇಶ ಎನಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅದು ಮೊದಲು ಆಹಾರೋತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕು. ಹಾಗಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಬೇಕು. ಆಹಾರೋತ್ಪನ್ನದ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಕೊಡಬೇಕು. ಎಲ್ಲೋ ಇರುವ ರೈತನು ನಮಗಾಗಿ ಬೆಳೆದುಕೊಡಲಿ ಎನ್ನುವ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಮ್ಮಿಂದಾದುದನ್ನು ನಾವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲಿರಬೇಕು.

ಕಾದಂಬಿನಿ

ಹೈಡ್ರೋ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಆಫೀಸ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟೀವ್. ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಹವ್ಯಾಸ. ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರಹಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.

Share

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Recent Posts More

  • 2 days ago No comment

    ಕವಿಸಾಲು | ಕೈಗಳ ಚಾಚಿ ನೋಡು

        ಕವಿಸಾಲು         ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ ಮುರಿದುಬಿಡು ಹರಿಯಬಿಡು ಬಿಳಿ ಗೆಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಮೈಯ ತುಂಬ ಹರಿವ ಮಿಂಚುಗಳನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲಿ ರಕ್ತ, ಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಭಾವಗಳು ಸುಖಿಸಲಿ ಬೊಗಸೆ ತುಂಬ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಮುಷ್ಠಿಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿ ಒಮ್ಮೆ ನನಗೆ ತೋರಿಸಿಬಿಡು ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದು ನಿನ್ನನ್ನೋ ಕಳೆದುಹೋದರೆ ಎಂಬ ಭಯದಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ಹಿಡಿದ ನೆನಪುಗಳನ್ನೋ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತು ನಿನ್ನ ಬೆಳಗಾಗುವುದು ಆ ಹಸ್ತ ದರ್ಶನದಲಿ ರಾತ್ರಿಯಾಗುವುದು ಅದೇ ...

  • 5 days ago No comment

    ಹೊಸ ಕಾಲದ ಹರಕೆಯ ಕುರಿಗಳು!

      ಅಮಾಯಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೌನಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವ ಇವತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮಾತು ಸೋಲದಂತೆ ಕಾಯುವುದಕ್ಕೆ ಮೌನದ ಜರೂರು ಇನಿತಾದರೂ ಇದೆ ಎಂದು ನಂಬುವುದೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.     ಗೆಳೆಯರೊಬ್ಬರು ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ, ನಿಮ್ಮ ಇಷ್ಟದ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ನಾನು ಯೋಚಿಸಿದೆ. ಇಷ್ಟದ ಯಾವುದೇ ಕೃತಿಯನ್ನು ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಅದು ನಮಗೆ ಆಪ್ತವಾಗುವಂಥದ್ದು. ಆದರೆ ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟ ಎಂದು ವಿವರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗಲೇ ...

  • 2 weeks ago No comment

    ಕಥನ | ಮುಕ್ತಾಯ

      ಕಥನ       ದಿನದ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಡೈರಿ ಬರೆಯುವುದೊಂದು ಚಟ ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ. ಅದೆಷ್ಟೋ ಸುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಈ ಪಾಪಿ ಕೈಗಳು ಸತ್ಯವನ್ನು ಬರೆಯುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಅಂದ ಹಾಗೆ ಇಂದು ಈ ದಿನದ ಮುಕ್ತಾಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ನನ್ನ ಜೀವನದ್ದೂ ಕೂಡಾ. ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ವೈರಿಗಳೊಡನೆ ಕಾದಾಡುವಾಗ, ಅದೆಷ್ಟೋ ಸೈನಿಕರ ಛಿದ್ರವಾದ ಶವಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣು ಮಾಡಿ ಎದೆಗುಂದಿದಾಗ, ಯುಧ್ಧಖೈದಿಯಾಗಿ ಶತ್ರುದೇಶಕ್ಕೆ ಸೆರೆಸಿಕ್ಕಿ ಅವರು ಕೊಟ್ಟ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ...

  • 2 weeks ago No comment

    ಕವಿಸಾಲು | ಕಾಡುತ್ತಿರು ಆಗಾಗ ನೀನು

        ಕವಿಸಾಲು         ಎಷ್ಟೊಂದು ಸಾರಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ ನಿನ್ನೊಡನೆ ಕೂತು ಗಿಡ, ಬಳ್ಳಿ, ಮರ ಮೋಡಗಳನು ಮನ ಮುಟ್ಟುವ ಪ್ರತಿ ಅಲೆಗಳನು ಕರೆದು ಮಾತಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು ಹದವಾಗಿ ಬೆರೆತು ರಾತ್ರೋ ರಾತ್ರಿಯ ಕಪ್ಪಿನಲಿ ಕೌತುಕದ ಅಪ್ಪುಗೆಯಲಿ ನಡುಗುವ ಚಳಿಯಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಕುಳಿತು ಕರಿ ಗಿರಿಶಿಖರಗಳ ಬೆಳ್ಳಿರೇಖೆಗಳನು ಫಳ್ಳನೆ ಮಿನುಗುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನೂ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಕುಳಿತು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಕೂತು ಹರಟುತ್ತಿದ್ದೆವು ನಾವೊಂದಾಗಿದ್ದಾಗ ನಮಗನಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಿನಚರಿ ...

  • 2 weeks ago No comment

    ಪ್ರಸ್ತಾಪ | #MeToo: ‘ಮಾತು’ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು

      ದಮನಿತ ದನಿಯೊಂದು ಮಾತಾದಾಗ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಎದುರಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸನ್ನಿವೇಶವೇ ಈಗ #MeToo ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೂ ಎದುರಾಗಿರುವುದು.     ಕಳೆದ ಹಲವು ದಿನಗಳಿಂದ #MeToo ಅಭಿಯಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ತೀವ್ರತೆ, ಹೆಣ್ಣಿನ ದನಿಗೆ ಈ ಸಮಾಜದ ಕಿವಿ ನಿಧಾನವಾಗಿಯಾದರೂ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಅಪಸ್ವರಗಳು ಅದೇ ಹೆಣ್ಣಿನ ದನಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸುವಷ್ಟೇ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಅಬ್ಬರದೊಂದಿಗಿರುವುದೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಪ್ರಿಯಾ ರಮಾನಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳ ಅನುಭವಿಸಿ ನೊಂದ ...


Editor's Wall

  • 09 November 2018
    5 days ago No comment

    ಹೊಸ ಕಾಲದ ಹರಕೆಯ ಕುರಿಗಳು!

      ಅಮಾಯಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೌನಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವ ಇವತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮಾತು ಸೋಲದಂತೆ ಕಾಯುವುದಕ್ಕೆ ಮೌನದ ಜರೂರು ಇನಿತಾದರೂ ಇದೆ ಎಂದು ನಂಬುವುದೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.     ಗೆಳೆಯರೊಬ್ಬರು ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ, ನಿಮ್ಮ ಇಷ್ಟದ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ನಾನು ಯೋಚಿಸಿದೆ. ಇಷ್ಟದ ಯಾವುದೇ ಕೃತಿಯನ್ನು ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಅದು ನಮಗೆ ಆಪ್ತವಾಗುವಂಥದ್ದು. ಆದರೆ ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟ ಎಂದು ವಿವರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗಲೇ ...

  • 28 October 2018
    2 weeks ago No comment

    ಪ್ರಸ್ತಾಪ | #MeToo: ‘ಮಾತು’ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು

      ದಮನಿತ ದನಿಯೊಂದು ಮಾತಾದಾಗ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಎದುರಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸನ್ನಿವೇಶವೇ ಈಗ #MeToo ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೂ ಎದುರಾಗಿರುವುದು.     ಕಳೆದ ಹಲವು ದಿನಗಳಿಂದ #MeToo ಅಭಿಯಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ತೀವ್ರತೆ, ಹೆಣ್ಣಿನ ದನಿಗೆ ಈ ಸಮಾಜದ ಕಿವಿ ನಿಧಾನವಾಗಿಯಾದರೂ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಅಪಸ್ವರಗಳು ಅದೇ ಹೆಣ್ಣಿನ ದನಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸುವಷ್ಟೇ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಅಬ್ಬರದೊಂದಿಗಿರುವುದೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಪ್ರಿಯಾ ರಮಾನಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳ ಅನುಭವಿಸಿ ನೊಂದ ...

  • 31 August 2018
    2 months ago No comment

    ಪ್ರಸಾದ್ ಪಟ್ಟಾಂಗ | ಓದು ಮಗು ಓದು…

        “ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಮಾಡಬೇಕಲ್ಲಾ… ಪಠ್ಯದಾಚೆಗೂ ಅವರು ಏನೇನು ಓದಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವಂಥದ್ದು” ಎಂದು ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕರೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮಿತ್ರರಾದ ಗಣೇಶ್ ಕೋಡೂರು. ಓದು, ಬರವಣಿಗೆ, ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ, ಪ್ರವಾಸ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಸಮಾಜಸೇವೆ, ಪ್ರಕಟಣೆ… ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವ ಗಣೇಶ್ ಅವರದ್ದು ಇದೊಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ತಕ್ಷಣ ಅಂದುಕೊಂಡೆ ನಾನು. ಸದಾ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿರುವ ಗಣೇಶ್ ಕೋಡೂರು ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ...

  • 30 August 2018
    3 months ago No comment

    ಕಾದಂಬಿನಿ ಕಾಲಂ | ತಮ್ಮ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ ತಾವೇ ಹೊಡೆದುಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಮೊಳೆ

                        ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಖಂಡ ಭಾರತವನ್ನು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.   2019ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಳವಳಕಾರಿ ಘಟನಾವಳಿಗಳು ಜರುಗುತ್ತಾ ಈ ದೇಶದ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ ನಾಗರೀಕರ ಕಣ್ಣೆದುರು ಭಯದ ನೆರಳು ಕವಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ದೇಶದೊಳಗೆ ಕೊಲೆ, ಹಲ್ಲೆ, ಅತ್ಯಾಚಾರ, ಗಲಭೆ, ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ಧಿ ಹಬ್ಬಿಸುವುದು, ಆತಂಕ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ...

  • 26 August 2018
    3 months ago No comment

    ಗೆದ್ದು ಬೀಗುತ್ತಿರುವ ದುಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್ ಮಾತುಗಳು

        ಜನರನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲಲು ಜನಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದುಷ್ಟತನಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗಾಲ ಯಾವಾಗ?     “ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕೋಮುವಾದಿಯೇತರ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿಯೇತರ ಶಕ್ತಿಗಳು ಒಂದಾಗಿ 2019ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಿದೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಲು ಎಡಪಕ್ಷಗಳು ಹಿಂಜರಿಯಕೂಡದು.” ಇವು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್ ಅವರ ಮಾತುಗಳು. “ನಾವು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನು, ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲೇಬೇಕಾಗಿದೆ. ಕೋಮುವಾದಿ ಬಲಪಂಥೀಯ ಪಡೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ...