Share

ಪ್ರಚಾರದ ಪಾಂಪ್ಲೇಟುಗಳಾದ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳು!
ಕು.ಸ.ಮಧುಸೂದನ

ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬುನಾದಿಯಾಗಿರುವ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳು ಇದೀಗ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಗಾಂಭೀರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮತದಾರರನ್ನು ಮೂರ್ಖರನ್ನಾಗಿಸುವ ಹೊಸ ಆಯುಧವಾಗಿವೆ.

 

ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಪಕ್ಷಾಧಾರಿತ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯವಾದಂಥವು. ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಗವಹಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ತಾವೇನಾದರೂ ಗೆದ್ದು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಏರಿದರೆ ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಜನಪರ ನಿಲುವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತದಾರರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೂ ಮುಂಚೆ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುವುದು ಕಾಲಾಂತರದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದ ಸಂಪ್ರದಾಯ.

ಈ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಪಕ್ಷವೊಂದು ತನ್ನ ಮತದಾರರಿಗೆ ಲಿಖಿತವಾಗಿ ಬರೆದುಕೊಟ್ಟ ವಾಗ್ದಾನ ಪತ್ರವೆನ್ನಬಹುದು. ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜನತೆ ಸರಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಸದರಿ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಆದಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು. ಆ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಮಹತ್ವ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳಿಗಿದೆ. ಹಿಂದೆಲ್ಲ ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಬರುವ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪಕ್ಷಗಳು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಜ್ಞರುಗಳ ಸಮಿತಿಯೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ತತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಜನರ ಮುಂದಿಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸಹ ತಮ್ಮ ತಜ್ಞರುಗಳಿಂದ ಸದರಿ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶೆಗೊಳಪಡಿಸಿ, ಜನರನ್ನು ಚರ್ಚೆಗೆ ಹುರಿದುಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಜನತೆ ಸಹ ತಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಗನುಸಾರ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ತುಲನೆ ಮಾಡಿ ನೋಡಿ ಮತ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕನಿಷ್ಠ ಶೇಕಡಾ ಐವತ್ತರಷ್ಟಾದರೂ ಮತದಾರರು ಈ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಅರಿತ ಪಕ್ಷಗಳು ಸಹ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಯಮದಿಂದ ಸಾವಧಾನವಾಗಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ತಾವು ಈಡೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದಾದಂತಹ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

ಆದರೆ ಕ್ರಮೇಣ ಪಕ್ಷಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತ ಬಂದವು. ಅವುಗಳ ನಾಯಕರುಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತ ಬಂದರು. ತತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಸರಿಯುತ್ತ ಹೋದವು. ತಾವು ನೀಡಿದ ವಾಗ್ದಾನಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲೇಬೇಕೆಂಬ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ತೆಗೆದುಹಾಕಿಕೊಂಡ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತದಾರರನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮರುಳು ಮಾಡಿ ಮತ ಪಡೆಯಲು ಬೇಕಾದಂತಹ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸತೊಡಗಿದವು. ಶಾಸನಬದ್ಧ ಯೋಜನೆಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಲ್ಪತೃಪ್ತಿ ತಂದುಕೊಡುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳ ಭಾಗವಾಗತೊಡಗಿದವು.

ಇದೆಲ್ಲ ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತೆಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಬಹುಶಃ ಎಂಭತ್ತರ ದಶಕದಿಂದ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತ ಹೋಯಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಶಾಸನಬದ್ಧವಾದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿ ಒಂದು ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಯಾವುದನ್ನೂ ಇವತ್ತಿನ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಾಗದಂತಾಗಿದೆ. ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆದ್ದು ಮತ ಗಳಿಸಿಬಿಡುವ ಉಮೇದಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಪಕ್ಷಗಳು ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಕನಸುಗಳನ್ನೇ, ‘ಉಚಿತ’ಗಳನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನಾಗಿಸುತ್ತ ಮತದಾರರನ್ನು ಮರುಳು ಮಾಡುವ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ ಕಲಿತುಬಿಟ್ಟಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಹಸನುಗೊಳಿಸುವ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುವುದನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ಬಡವರ ತಕ್ಷಣದ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಕರಪತ್ರಗಳಂತೆ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡತೊಡಗಿವೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಂಜಸವಾದ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ಕಳೆದೆರಡು ದಶಕಗಳ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಗಳಾದ ಡಿಎಂಕೆ ಮತ್ತು ಎಐಎಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪಕ್ಷ ತನ್ನ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಟಿವಿ ನೀಡುವ ಮಾತಾಡಿದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಪಕ್ಷ ಉಚಿತ ಮಿಕ್ಸರ್ ನೀಡುವ ಮಾತಾಡುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಒಂದು ಪಕ್ಷ ಉಚಿತ ಕುಕ್ಕರ್ ನೀಡುವ ಮಾತಾಡಿದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಉಚಿತ ಫ್ಯಾನ್ ನೀಡುವ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬಿದ್ದಂತೆ ಉಚಿತಗಳ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತ ಹೋದ ಅಲ್ಲಿನ ಸರಕಾರಗಳು ಜನರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದ ಉದ್ಯೋಗಾಶವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳದೆ ಅವರನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬಡತನದಲ್ಲಿಡಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟವು. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಈ ರೋಗ ಇವತ್ತು ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ಹರಡಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಯಾಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೂ ಈ ಕಾಯಿಲೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.

ಅದರಲ್ಲೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಈ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳು ರೈತರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವರ ಬದುಕಿನ ಜೊತೆ ಚೆಲ್ಲಾಟವಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಬಹುತೇಕ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ರೈತರ ಸಂಕಷ್ಟಗಳೇ! ಆದರೆ ಆ ಸಂಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರದ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕಾದ ಪಕ್ಷಗಳು, ರೈತರ ಮೂಗಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಸವರುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಇದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದರೆ ಕಳೆದ ಮೂರು ವಿಧಾನಭೆಗಳ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿಬೇಕು.

ಪ್ರತಿ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯಲ್ಲೂ ರೈತರ ಸಾಲ ಮನ್ನಾದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಮಾಡುವ ರೀತಿ ಎಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ನೀವು ಒಂದು ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಮಾಡಿ ರೈತನನ್ನು ಋಣಮುಕ್ತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವನು ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಸಾಲದ ಕುಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೇತುಬಿದ್ದಿರುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ಪಕ್ಷಗಳು ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಎಂದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಎನ್ನುತ್ತವೆ. ಇವೆರಡೂ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಮಾಡುವ ಭರವಸೆ ನೀಡುವ ಪಕ್ಷಗಳು ಆತ ಸಾಲವನ್ನೇ ಮಾಡದಂತೆ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾದಂತಹ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿಸುವತ್ತ ಮಾತ್ರ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಕ್ಷವೂ ಸಾಲ ಮನ್ನಾದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ರೈತ ಯಾಕೆ ಸಾಲ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಆತ ಸಾಲ ಮಾಡದೇ ಇರಲು ಸರಕಾರವೊಂದು ಹೇಗೆ ರೈತರ ಪರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಇದರ ನಂತರ ರೈತರ ನೀರಾವರಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುವ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳು ನೀರಾವರಿಗೆ ಲಕ್ಷಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಾಗಿರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು, ಯಾವ ಯಾವ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಮೀಸಲಿರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಇಂತಿಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಗಿಸುತ್ತೇವೆಂದು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಪಕ್ಷವೂ ರೈತನ ಬೆಳೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತ ಬಂದರೂ, ಆ ದರ ನಿಗದಿಗೆ ತಾನು ಅನುಸರಿಸುವ ಮಾನದಂಡ ಯಾವುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ದರಕ್ಕೆ ತಾನೇ ರೈತನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಭರವಸೆಯನ್ನೂ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ರೈತರ ಬೆಳೆಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಸದಾ ನಾವು ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತೇವೆ. ಇನ್ನು ರೈತರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಗ್ಗೆ ಬಂದರೂ ಅಷ್ಟೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಇಷ್ಟು ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ತ್ರೀಫೇಸ್ ವಿದ್ಯುತ್ ನೀಡುವ ಮಾತನಾಡುವ ಪಕ್ಷಗಳು ಆ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂದ ತರುತ್ತೇವೆಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬೇಕಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವುಗಳದು ದಿವ್ಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ!

ಇದೀಗ ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಯುವಜನತೆಯನ್ನು ಮರುಳು ಮಾಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್ ನೀಡುವುದು ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನೀಗ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳೂ ಹೇಳುತ್ತ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಮತಗಳ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಡುವ ಪಕ್ಷಗಳು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ಮಾತಾಡುತ್ತ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಲ ನೀಡುವ ಆಮಿಷ ಒಡ್ಡುತ್ತಿವೆ.

ಇವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ನಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಬಡಪಾಯಿ ರೈತರನ್ನು, ಯುವಜನತೆಯನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಜನರ ಮುಂದಿಡುತ್ತಿವೆ.

ಹೋಗಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೇರಿದ ನಂತರವಾದರೂ ಪಕ್ಷಗಳು ತಾವೇ ನೀಡಿದ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳ ಆಶ್ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡಿದರೆ ನಿರಾಸೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಗುವ ಸರಕಾರಗಳು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ನಿದಾನಗತಿಯ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಚುನಾವಣೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಚುರುಕುಗೊಂಡಂತೆ ನಟಿಸುತ್ತ ಜನರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಮೈತ್ರಿ ರಾಜಕಾರಣದ ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳೂ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೇರಿದ ನಂತರ ‘ಕಾಮನ್ ಮಿನಿಮಮ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ'(ಸಿ.ಎಂ.ಪಿ.) ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸಿಎಂಪಿಯಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಮೊದಲೇ ನೀಡಿದ್ದ ಆಶ್ವಾಸನೆಗಳು ಇರಲೇಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಜನತೆ ಕೇಳಿದರೆ ಮೈತ್ರಿ ರಾಜಕಾರಣದ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವೆಂಬ ಸಿದ್ದ ಉತ್ತರ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಹೀಗೆ ಇವತ್ತು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ನಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳೇ! ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗದೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನೇ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳನ್ನಾಗಿಸಿದ ಪಕ್ಷಗಳು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳಿಗಿರಬೇಕಿದ್ದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸಿಬಿಟ್ಟಿವೆ. ಇದನ್ನು ಅರಿತ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸಹ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಪಕ್ಷವೊಂದು ಗೆಲ್ಲಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಜಾತಿಬಲ, ಹಣಬಲ, ತೋಳ್ಬಲಗಳ ತುಲನೆ ಮಾಡುತ್ತ ಜನರಿಗೆ ಪುಕ್ಕಟೆ ಮನರಂಜನೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಮತದಾರರೇನು ಇದರಿಂದ ಹೊರತಲ್ಲ. ಚುನಾವಣಾ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಕರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಓದಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತದಾರರು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳತ್ತ ತಿರುಗಿ ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅವರೂ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇವತ್ತು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳು ಪ್ರಚಾರದ ಕರಪತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಕಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ಯಾರೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬುನಾದಿಯಾಗಿರುವ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳು ಇದೀಗ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಗಾಂಭೀರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮತದಾರರನ್ನು ಮೂರ್ಖರನ್ನಾಗಿಸುವ ಹೊಸ ಆಯುಧವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಈ ನಾಡಿನ ದುರಂತ!

Share

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Recent Posts More

  • 4 days ago No comment

    ಕವಿಸಾಲು | ಕೈಗಳ ಚಾಚಿ ನೋಡು

        ಕವಿಸಾಲು         ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ ಮುರಿದುಬಿಡು ಹರಿಯಬಿಡು ಬಿಳಿ ಗೆಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಮೈಯ ತುಂಬ ಹರಿವ ಮಿಂಚುಗಳನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲಿ ರಕ್ತ, ಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಭಾವಗಳು ಸುಖಿಸಲಿ ಬೊಗಸೆ ತುಂಬ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಮುಷ್ಠಿಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿ ಒಮ್ಮೆ ನನಗೆ ತೋರಿಸಿಬಿಡು ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದು ನಿನ್ನನ್ನೋ ಕಳೆದುಹೋದರೆ ಎಂಬ ಭಯದಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ಹಿಡಿದ ನೆನಪುಗಳನ್ನೋ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತು ನಿನ್ನ ಬೆಳಗಾಗುವುದು ಆ ಹಸ್ತ ದರ್ಶನದಲಿ ರಾತ್ರಿಯಾಗುವುದು ಅದೇ ...

  • 7 days ago No comment

    ಹೊಸ ಕಾಲದ ಹರಕೆಯ ಕುರಿಗಳು!

      ಅಮಾಯಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೌನಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವ ಇವತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮಾತು ಸೋಲದಂತೆ ಕಾಯುವುದಕ್ಕೆ ಮೌನದ ಜರೂರು ಇನಿತಾದರೂ ಇದೆ ಎಂದು ನಂಬುವುದೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.     ಗೆಳೆಯರೊಬ್ಬರು ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ, ನಿಮ್ಮ ಇಷ್ಟದ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ನಾನು ಯೋಚಿಸಿದೆ. ಇಷ್ಟದ ಯಾವುದೇ ಕೃತಿಯನ್ನು ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಅದು ನಮಗೆ ಆಪ್ತವಾಗುವಂಥದ್ದು. ಆದರೆ ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟ ಎಂದು ವಿವರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗಲೇ ...

  • 2 weeks ago No comment

    ಕಥನ | ಮುಕ್ತಾಯ

      ಕಥನ       ದಿನದ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಡೈರಿ ಬರೆಯುವುದೊಂದು ಚಟ ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ. ಅದೆಷ್ಟೋ ಸುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಈ ಪಾಪಿ ಕೈಗಳು ಸತ್ಯವನ್ನು ಬರೆಯುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಅಂದ ಹಾಗೆ ಇಂದು ಈ ದಿನದ ಮುಕ್ತಾಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ನನ್ನ ಜೀವನದ್ದೂ ಕೂಡಾ. ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ವೈರಿಗಳೊಡನೆ ಕಾದಾಡುವಾಗ, ಅದೆಷ್ಟೋ ಸೈನಿಕರ ಛಿದ್ರವಾದ ಶವಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣು ಮಾಡಿ ಎದೆಗುಂದಿದಾಗ, ಯುಧ್ಧಖೈದಿಯಾಗಿ ಶತ್ರುದೇಶಕ್ಕೆ ಸೆರೆಸಿಕ್ಕಿ ಅವರು ಕೊಟ್ಟ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ...

  • 2 weeks ago No comment

    ಕವಿಸಾಲು | ಕಾಡುತ್ತಿರು ಆಗಾಗ ನೀನು

        ಕವಿಸಾಲು         ಎಷ್ಟೊಂದು ಸಾರಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ ನಿನ್ನೊಡನೆ ಕೂತು ಗಿಡ, ಬಳ್ಳಿ, ಮರ ಮೋಡಗಳನು ಮನ ಮುಟ್ಟುವ ಪ್ರತಿ ಅಲೆಗಳನು ಕರೆದು ಮಾತಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು ಹದವಾಗಿ ಬೆರೆತು ರಾತ್ರೋ ರಾತ್ರಿಯ ಕಪ್ಪಿನಲಿ ಕೌತುಕದ ಅಪ್ಪುಗೆಯಲಿ ನಡುಗುವ ಚಳಿಯಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಕುಳಿತು ಕರಿ ಗಿರಿಶಿಖರಗಳ ಬೆಳ್ಳಿರೇಖೆಗಳನು ಫಳ್ಳನೆ ಮಿನುಗುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನೂ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಕುಳಿತು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಕೂತು ಹರಟುತ್ತಿದ್ದೆವು ನಾವೊಂದಾಗಿದ್ದಾಗ ನಮಗನಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಿನಚರಿ ...

  • 3 weeks ago No comment

    ಪ್ರಸ್ತಾಪ | #MeToo: ‘ಮಾತು’ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು

      ದಮನಿತ ದನಿಯೊಂದು ಮಾತಾದಾಗ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಎದುರಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸನ್ನಿವೇಶವೇ ಈಗ #MeToo ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೂ ಎದುರಾಗಿರುವುದು.     ಕಳೆದ ಹಲವು ದಿನಗಳಿಂದ #MeToo ಅಭಿಯಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ತೀವ್ರತೆ, ಹೆಣ್ಣಿನ ದನಿಗೆ ಈ ಸಮಾಜದ ಕಿವಿ ನಿಧಾನವಾಗಿಯಾದರೂ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಅಪಸ್ವರಗಳು ಅದೇ ಹೆಣ್ಣಿನ ದನಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸುವಷ್ಟೇ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಅಬ್ಬರದೊಂದಿಗಿರುವುದೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಪ್ರಿಯಾ ರಮಾನಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳ ಅನುಭವಿಸಿ ನೊಂದ ...


Editor's Wall

  • 09 November 2018
    7 days ago No comment

    ಹೊಸ ಕಾಲದ ಹರಕೆಯ ಕುರಿಗಳು!

      ಅಮಾಯಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೌನಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವ ಇವತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮಾತು ಸೋಲದಂತೆ ಕಾಯುವುದಕ್ಕೆ ಮೌನದ ಜರೂರು ಇನಿತಾದರೂ ಇದೆ ಎಂದು ನಂಬುವುದೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.     ಗೆಳೆಯರೊಬ್ಬರು ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ, ನಿಮ್ಮ ಇಷ್ಟದ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ನಾನು ಯೋಚಿಸಿದೆ. ಇಷ್ಟದ ಯಾವುದೇ ಕೃತಿಯನ್ನು ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಅದು ನಮಗೆ ಆಪ್ತವಾಗುವಂಥದ್ದು. ಆದರೆ ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟ ಎಂದು ವಿವರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗಲೇ ...

  • 28 October 2018
    3 weeks ago No comment

    ಪ್ರಸ್ತಾಪ | #MeToo: ‘ಮಾತು’ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು

      ದಮನಿತ ದನಿಯೊಂದು ಮಾತಾದಾಗ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಎದುರಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸನ್ನಿವೇಶವೇ ಈಗ #MeToo ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೂ ಎದುರಾಗಿರುವುದು.     ಕಳೆದ ಹಲವು ದಿನಗಳಿಂದ #MeToo ಅಭಿಯಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ತೀವ್ರತೆ, ಹೆಣ್ಣಿನ ದನಿಗೆ ಈ ಸಮಾಜದ ಕಿವಿ ನಿಧಾನವಾಗಿಯಾದರೂ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಅಪಸ್ವರಗಳು ಅದೇ ಹೆಣ್ಣಿನ ದನಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸುವಷ್ಟೇ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಅಬ್ಬರದೊಂದಿಗಿರುವುದೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಪ್ರಿಯಾ ರಮಾನಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳ ಅನುಭವಿಸಿ ನೊಂದ ...

  • 31 August 2018
    3 months ago No comment

    ಪ್ರಸಾದ್ ಪಟ್ಟಾಂಗ | ಓದು ಮಗು ಓದು…

        “ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಮಾಡಬೇಕಲ್ಲಾ… ಪಠ್ಯದಾಚೆಗೂ ಅವರು ಏನೇನು ಓದಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವಂಥದ್ದು” ಎಂದು ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕರೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮಿತ್ರರಾದ ಗಣೇಶ್ ಕೋಡೂರು. ಓದು, ಬರವಣಿಗೆ, ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ, ಪ್ರವಾಸ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಸಮಾಜಸೇವೆ, ಪ್ರಕಟಣೆ… ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವ ಗಣೇಶ್ ಅವರದ್ದು ಇದೊಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ತಕ್ಷಣ ಅಂದುಕೊಂಡೆ ನಾನು. ಸದಾ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿರುವ ಗಣೇಶ್ ಕೋಡೂರು ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ...

  • 30 August 2018
    3 months ago No comment

    ಕಾದಂಬಿನಿ ಕಾಲಂ | ತಮ್ಮ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ ತಾವೇ ಹೊಡೆದುಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಮೊಳೆ

                        ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಖಂಡ ಭಾರತವನ್ನು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.   2019ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಳವಳಕಾರಿ ಘಟನಾವಳಿಗಳು ಜರುಗುತ್ತಾ ಈ ದೇಶದ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ ನಾಗರೀಕರ ಕಣ್ಣೆದುರು ಭಯದ ನೆರಳು ಕವಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ದೇಶದೊಳಗೆ ಕೊಲೆ, ಹಲ್ಲೆ, ಅತ್ಯಾಚಾರ, ಗಲಭೆ, ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ಧಿ ಹಬ್ಬಿಸುವುದು, ಆತಂಕ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ...

  • 26 August 2018
    3 months ago No comment

    ಗೆದ್ದು ಬೀಗುತ್ತಿರುವ ದುಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್ ಮಾತುಗಳು

        ಜನರನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲಲು ಜನಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದುಷ್ಟತನಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗಾಲ ಯಾವಾಗ?     “ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕೋಮುವಾದಿಯೇತರ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿಯೇತರ ಶಕ್ತಿಗಳು ಒಂದಾಗಿ 2019ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಿದೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಲು ಎಡಪಕ್ಷಗಳು ಹಿಂಜರಿಯಕೂಡದು.” ಇವು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್ ಅವರ ಮಾತುಗಳು. “ನಾವು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನು, ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲೇಬೇಕಾಗಿದೆ. ಕೋಮುವಾದಿ ಬಲಪಂಥೀಯ ಪಡೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ...