Share

ಸವಿತಾ ನಾಗಭೂಷಣ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ | ದೇವರೆಂಬ ಆಟಿಕೆ, ಪಂಡಾಗಳ ಪುಂಡಾಟಿಕೆ…

 

ಪ್ರವಾಸಿ ಸವಿತಾ ಕಂಡ ಇಂಡಿಯಾ

 

 

 

ಇದು ನಾನು 2011ರ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕೆಲ ಗೆಳತಿಯರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಸಮೂಹದೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ದರ್ಜೆಯ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣದ ಮೂಲಕ ಕೈಗೊಂಡ ಭಾರತ ಯಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬರೆದ ಪುಟ್ಟ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ. ಇದು ಈಗಾಗಲೇ 12 ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಡಿ ಎಸ್ ನಾಗಭೂಷಣ ಅವರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದ ‘ನವ ಮಾನವ’ ಸಮಾಜವಾದಿ ಮಾಸಿಕದ (ಈ ಪತ್ರಿಕೆ ನವೆಂಬರ್ 2011ರ ಸಂಚಿಕೆಯಿಂದ ‘ಹೊಸ ಮನುಷ್ಯ’ ಎಂದು ಪುನರ್ನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು) 2011ರ ಸೆಪ್ಟಂಬರಿನಿಂದ 2012ರ ಆಗಸ್ಟ್ ಸಂಚಿಕೆಗಳವರೆಗೆ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು.

-ಸವಿತಾ ನಾಗಭೂಷಣ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ

ಭಾಗ-6

ನಾವು ಜಗನ್ನಾಥನ ಆವಾಸ ಸ್ಥಾನವಾದ ಪುರಿಯಲ್ಲಿದ್ದೆವು. ಒಡಿಸ್ಸಾದ ಪುರಿ ತನ್ನ ರಥಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಸೇರುವ ಈ ರಥಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನೂಕುನುಗ್ಗಲಿನಿಂದ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮರಣ ಕೂಡ ಸಂಭವಿಸಿರುವುದುಂಟು. ಹಿಂದೂಗಳು ಅದರಲ್ಲೂ ವೈಷ್ಣವ ಮತಾನುಯಾಯಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ ಪಾವನರಾಗಬೇಕೆಂದು ಹಂಬಲಿಸುವ ಯಾತ್ರಾ ಕ್ಷೇತ್ರವಿದು. ಹಾಗೇ ಇದು ಆದಿವಾಸಿ, ಬೌದ್ಧ, ಜೈನ, ಶಾಕ್ತ ಹೀಗೆ ಹತ್ತು ಹಲವು ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಜನರು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮಿಸಳಭಾಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಹೌದು.

ಈಗಿರುವ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯ ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅನಂತವರ್ಮ ಚೋದಗಂಗದೇವ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದುದು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ತೀರಾ ತೀರಾ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ, ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನೀಲಮಾಧವನ ಕ್ಷೇತ್ರವಿದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸೀಮೆಯ ಬೆಟ್ಟಗಳು ನೀಲಿ. ಸಮುದ್ರವೂ ನೀಲಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ವಿಶ್ವವಸು ಎಂಬ ಬುಡಕಟ್ಟು ದೊರೆಯ ಮನೆದೇವರೇ ಈ ನೀಲಮಾಧವನಂತೆ. ಕಾಡಿನ ಗುಹೆಯೊಂದರಲ್ಲಿದ್ದ ಇವನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಲ್ಲಾತ ವಿಶ್ವವಸು ಒಬ್ಬನೇ. ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ದೊರೆ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ನೀಲಮಾಧವನ ಮಹಾಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಆತನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಸಿಗದೆ ಹತಾಶನಾಗುವನು. ಕೊನೆಗೆ ಹರಸಾಹಸ ಮಾಡಿ ನೆಲೆ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೂ ನೀಲಮಾಧವ ಅವನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸದೆ ಮರೆಯಾಗುವನು. ಆದರೆ ಛಲ ಬಿಡದೆ ನಿರಂತರ ತಪಗೈಯ್ಯಲು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಜಗನ್ನಾಥನ ರೂಪಿನಲ್ಲಿ ದರುಶನ ನೀಡುವನು. ಅಂತೆಯೇ ಆ ಜಗನ್ನಾಥನ ಅಭಿಲಾಷೆಯಂತೆ ಸುವಾಸನೆ ಸೂಸುವ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮೂರು ಮೂರುತಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವನು.

ಈ ಅಂತೆ ಕಂತೆ ಪುರಾಣವನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತಾ ನಾವು ಜಗನ್ನಾಥ ಪುರಿ ದೇಗುಲದ ಮುಂದೆ ಜಮಾಯಿಸಿದೆವು. ಆವರೆಗಿನ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿ ಸುತ್ತಿ ಪಾದಗಳು ಬಳಲಿ ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟು ನೋಯಲು ತೊಡಗಿದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಕಾಲುಚೀಲಗಳನ್ನು ತೊಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ದೇಗುಲವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆನು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಅನುಮತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದೆನು. ಭರತ ವರ್ಷದ ಉತ್ಕರ್ಷ, ಸಂಘರ್ಷ, ಪತನ ಇವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ಜಗನ್ನಾಥ ಪುರಿಯ ಈ ಭವ್ಯ ದೇವಾಲಯ ಕಂಡಿತು. ‘ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಇದ್ದದ್ದು ಬುದ್ಧ ಕಣಮ್ಮ! ವೈದಿಕರು ಬಹಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಂತೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನೂ ಎತ್ತಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಜಗನ್ನಾಥನನ್ನ ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡವರೆ!’ ಎಂದು ‘ಮಾಡಿ ಮಡಿದವರು’ ಸಿನಿಮಾ ಖ್ಯಾತಿಯ ಬುದ್ಧಾನುಯಾಯಿ ಗುರು ಕೆ.ಎಂ.ಶಂಕರಪ್ಪನವರು ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮ ಯಾವುದೋ ಪುರಾತನ ಆಸ್ತಿ ಕಳಕೊಂಡವರಂತೆ ಗೋಳಾಡುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ನಾನೂ ಗೂಢಚಾರಳಂತೆ ಬುದ್ಧನ ಕುರುಹುಗಳಿಗಾಗಿ ದೇವಾಲಯದ ಮೂಲೆಮುಡುಕಗಳನ್ನು ತಡಕಾಡಿದೆನು! ಹಾಗೆ ತಡಕಾಡುವ ಅಗತ್ಯವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಒಡಿಸ್ಸಾದ ಈ ಭವ್ಯ ದೇಗುಲ ಮನೋಹರವಾದುದು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾತಿಲ್ಲ. ಅದರ ವಾಸ್ತು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಬೌದ್ಧ ಶೈಲಿಯದು ಎಂಬುದು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಬೌದ್ಧ ವಿಹಾರವಾಗಿತ್ತೆಂದೂ, ವಿಕಾರಗೊಂಡ ತಾಂತ್ರಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವನತಿಗೊಂಡಿತೆಂದೂ ವಿವೇಕಾನಂದರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಈ ಜಾಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಲರಾಮ, ಸುಭದ್ರ, ಕೃಷ್ಣರ ಮರದ ಗೊಂಬೆಗಳು ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿವೆ.

ನಾವು ದೇಗುಲ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯ ಈ ದೇವರುಗಳು ಊಟ ಮಾಡುವ ಸಮಯವಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಾವು ಕೆಲಹೊತ್ತು ದೇಗುಲದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಯಬೇಕಾಯಿತು. ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಗುಡಾಣಗಳಂತಹ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊತ್ತ ಪುರೋಹಿತರು ನೈವೇದ್ಯದ ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಗಲ್ ಗಲ್ಲೆಂದು ಗೆಜ್ಜೆ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತಾ (ಎದುರಿಗೆ ಯಾರೂ ಸಿಕ್ಕಬಾರದೆಂದು) ಬುಡಬುಡನೆ ಓಡುತ್ತಿದ್ದುದು ನೋಡಲು ಮೋಜೆನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ದಾಲ್ ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಣೆಯಾದ ನಂತರ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಮಾರಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಈ ಬುಡುಬುಡು ಓಟ ಎಂದು ಆಮೇಲೆ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯಿತು! ದೇಗುಲದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಆವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಪಂಡಾಗಳು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪೂಜಾರಿಗಳು) ನಮ್ಮನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಕಿ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿದಿರು ಕೋಲಿನಿಂದ ಬಡಿದು ದಕ್ಷಿಣೆ ಕೊಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ನಾವಾರೂ ಅವರಿಗೆ ಸೊಪ್ಪು ಹಾಕದೆ, ‘ನೀನು ಕೊಟ್ಟ ಏಟಿಗೆ ನೋಟು ಬೇರೆ ಕೊಡಬೇಕಾ?’ ಎಂದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಛೇಡಿಸಿ ಅವರನ್ನು ತಳ್ಳಿಕೊಂಡೇ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದೆವು. ನವಿಲುಗರಿಯ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನೋಡಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ನಾವು ಮಾಟ-ಮಂತ್ರದ ಗೊಂಬೆಗಳಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದ ದೇವರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಗಾಬರಿಯಾದೆವು. ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ದೇವರುಗಳಂತಿದ್ದ ಆ ಗೊಂಬೆಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದೆವಾದರೂ, ಇದೆಂತಹ ದೇವರಪ್ಪಾ ಎಂಬ ಬೆರಗಂತೂ ಉಂಟಾಯಿತು.

ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ಚದರಡಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯುಳ್ಳ ಈ ಬೃಹತ್ ದೇಗುಲ-ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಬಂದಾಗ ಒಂದೆಡೆ ಒಬ್ಬ ಪಂಡಾ ನಿರಾಸೆಯೇ ಮೈವೆತ್ತಂತೆ ಕೂತಿದ್ದ ನಾಲ್ವರು ವಿಧವೆಯರಿಗೆ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತು. ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ನೊಣಗಳಿಂದ ಮುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಭಕ್ತರ ದಂಡೊಂದನ್ನು ನೋಡಿ ಭಕ್ತಿಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ಈ ಮಟ್ಟವನ್ನೂ ಮುಟ್ಟಬಲ್ಲದೇ ಎಂದು ಮೂಕವಿಸ್ಮಿತೆನಾದೆನು. ದೇಗುಲದ ಒಳಗೆ ಹೊರಗೆ ಸುತ್ತ-ಮುತ್ತ ಕೊಳಕು ಎಷ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ, ನನಗೆ ಜಿಗುಪ್ಸೆಯಾಗಿ ತಕ್ಷಣ ಹೊರಹೋಗಬೇಕೆನ್ನಿಸಿತು. ಇದರ ಮಧ್ಯೆ ಮದಿಸಿದ ಆನೆಗಳಂತೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತೆ ಓಡಾಡುವ ಪಂಡಾಗಳು! ಅಂತೂ ಸಾವರಿಸಿಕೊಂಡು ದೇವಾಲಯದ ಹೊರ ಬಾಗಿಲಿನ ಹತ್ತಿರ ಬರಲು ಪಂಡಾನೊಬ್ಬ ಎದುರಾಗಿ, ‘ಇನ್ನು ಎರಡೇ ಹೆಜ್ಜೆ ಬಾಗಿಲು ಅಲ್ಲೇ ಇದೆ…’ ಎಂದು ಎಷ್ಟು ಹೇಳಿದರೂ ಅವನು ‘ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ! ದೇವಾಲಯದ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಬರಿಗಾಲಲ್ಲೇ ಬರಬೇಕು’ ಎಂದು ಕಾಲುಚೀಲ ಬಿಚ್ಚಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ.

ಬಿಸಿಲಿಗೆ, ಬೆವರಿಗೆ ಕಾಲುಚೀಲುಗಳು ಕಾಲಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಎಷ್ಟೇ ಎಳೆದರೂ, ಅವು ಪಾದಗಳನ್ನು ಬಿಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪಂಡಾ ‘ಬಿಡು ಮಾರಾಯಾ… ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲವೇ!’ ಎಂದು ಸಹಾನುಭೂತಿ ತೋರಿದರೂ ಆ ಪಂಡಾ ‘ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ…… ದೇಗುಲದ ಕಾನೂನು ಮುರಿಯುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ!’ ಎಂದು ಬಂಡೆಯಂತೆ ಅಡ್ಡಗಟ್ಟಿ ನಿಂತ. ರೋಸಿಹೋದ ನಾನು ‘ಇವು ನನ್ನ ಪಾದಗಳು ಬಿಡುತ್ತಿಲ್ಲ… ನೀನೇ ಈ ಕಾಲುಚೀಲಗಳನ್ನು ಎಳೆದು ತೆಗೆ’ ಎಂದೆ. ಕೊನೆಗೆ ನಾನೇ ಹಾಗೂ ಹೀಗೂ ಅವನ್ನು ಎಳೆದಾಡಿ ತೆಗೆದು, ಗಾಯಗೊಂಡ ಪಾದಗಳನ್ನು ಬಿಸಲಿನಿಂದ ಕಾದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಬಾಗಿಲು ದಾಟಿದ ಮೇಲೆ ಅವನತ್ತ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಿ ‘ಈಗ ನಿನಗೆ ಸಮಾಧಾನವಾಯಿತೇ?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಅವನು ಬಂಡೆಯಂತೆ ನಿರ್ಭಾವದಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದನಷ್ಟೆ. ಕರ್ಮಠತೆ ಎಂದರೆ ಇದಲ್ಲವೇ ಎಂದುಕೊಂಡು ಮನಸ್ಸು ದುಗುಡದಿಂದ ತುಂಬಿತು. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ನಮ್ಮ ಸಹಯಾತ್ರಿಯೊಬ್ಬ ‘ಭಾರಿ ಸೊಕ್ಕಿಬಿಟ್ಟವರೆ! ದೇವರನ್ನೂ ಹೆದ್ರಿಸಿ ಇಟ್ಕೊಂಡವರೆ… ನಮ್ಮ ಕಡೆ ಇಂತ ಜನ ಹುಡುಕಿದ್ರೂ ಸಿಗಾಕಿಲ್ಲ ಒಳ್ಳೆ ರೌಡಿಗಳಿದ್ದಂಗವ್ರೆ… ಪ್ರಸಾದದ ಅನ್ನ ಬೇಳೆ ತಿಂದು ಕೊಬ್ಬವರೆ!’ ಎಂದು ಗೊಣಗುತ್ತಾ ಅವನತ್ತ ದುರುದುರು ನೋಡಿದ. ಏನುಪಯೋಗ? ಅವರಿಗೆ ಇಂತವರೆಷ್ಟು ಜನವೋ! ನಾನು ಕಾಲುಚೀಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಈ ಜಿಗುಪ್ಸೆಕರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಶಾಸ್ತಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಮನದಲ್ಲೇ ಅಂದುಕೊಂಡು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟೆನು. ನಮ್ಮ ಜನರ ಪವಿತ್ರ ಭಕ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಮೂಹ ಸನ್ನಿ ರೂಪ ತಾಳಿದೆ ಎನ್ನಿಸಿತು. ಮೈತ್ರಿ-ಕರುಣೆಯ ಬೀಡಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಈ ಮೂಲ ಬುದ್ಧನ ಜಾಗ ಪಂಡಾಗಳ ಗೂಂಡಾಗಿರಿಯ ಗೂಡಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿಷಾದವೆನಿಸಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲದವರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೂ ಅವರು ಅನ್ಯಮತದಲ್ಲಿ ವಿವಾಹಿತರಾದವರೆಂದು ಪ್ರವೇಶ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದ ಕ್ಷೇತ್ರವಿದು. ಹಾಗೇ, ಇಲ್ಲಿನ ಪೀಠದ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದವರು!

ವಿವೇಕಾನಂದರು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಬೌದ್ಧ ತಾಂತ್ರಿಕಾಚರಣೆಗಳಿಂದ ಅವನತಿಗೊಂಡಿತೆನ್ನುವರು. ಹಾಗೇ, ಶಂಕರಾಚಾರಾರ್ಯರು ಬಂದು ಇದನ್ನು ಬೌದ್ಧರಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿ ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಈ ಪುರಿ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಮೋಚನೆಗೆ ಕಾದಂತಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಅಲೋಚನೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಮರದ ಆಟಿಕೆಗಳಂತಿದ್ದ ದೇವರ ಮುಂದೆ ಭಕ್ತಿಯೇ ಮೈವೆತ್ತಂತೆ ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತಿದ್ದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಮುಖದ ಬಿಳಿ ಸೀರೆಯ ಯುವತಿಯ ಚಿತ್ರ ಮಾತ್ರ ಮನದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಉಳಿದಿದೆ! ಭಾರತವೆಂದರೆ ಇದೇ ಇರಬೇಕು!

Share

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Recent Posts More

  • 4 days ago No comment

    ಕವಿಸಾಲು | ಕೈಗಳ ಚಾಚಿ ನೋಡು

        ಕವಿಸಾಲು         ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ ಮುರಿದುಬಿಡು ಹರಿಯಬಿಡು ಬಿಳಿ ಗೆಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಮೈಯ ತುಂಬ ಹರಿವ ಮಿಂಚುಗಳನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲಿ ರಕ್ತ, ಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಭಾವಗಳು ಸುಖಿಸಲಿ ಬೊಗಸೆ ತುಂಬ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಮುಷ್ಠಿಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿ ಒಮ್ಮೆ ನನಗೆ ತೋರಿಸಿಬಿಡು ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದು ನಿನ್ನನ್ನೋ ಕಳೆದುಹೋದರೆ ಎಂಬ ಭಯದಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ಹಿಡಿದ ನೆನಪುಗಳನ್ನೋ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತು ನಿನ್ನ ಬೆಳಗಾಗುವುದು ಆ ಹಸ್ತ ದರ್ಶನದಲಿ ರಾತ್ರಿಯಾಗುವುದು ಅದೇ ...

  • 7 days ago No comment

    ಹೊಸ ಕಾಲದ ಹರಕೆಯ ಕುರಿಗಳು!

      ಅಮಾಯಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೌನಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವ ಇವತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮಾತು ಸೋಲದಂತೆ ಕಾಯುವುದಕ್ಕೆ ಮೌನದ ಜರೂರು ಇನಿತಾದರೂ ಇದೆ ಎಂದು ನಂಬುವುದೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.     ಗೆಳೆಯರೊಬ್ಬರು ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ, ನಿಮ್ಮ ಇಷ್ಟದ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ನಾನು ಯೋಚಿಸಿದೆ. ಇಷ್ಟದ ಯಾವುದೇ ಕೃತಿಯನ್ನು ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಅದು ನಮಗೆ ಆಪ್ತವಾಗುವಂಥದ್ದು. ಆದರೆ ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟ ಎಂದು ವಿವರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗಲೇ ...

  • 2 weeks ago No comment

    ಕಥನ | ಮುಕ್ತಾಯ

      ಕಥನ       ದಿನದ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಡೈರಿ ಬರೆಯುವುದೊಂದು ಚಟ ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ. ಅದೆಷ್ಟೋ ಸುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಈ ಪಾಪಿ ಕೈಗಳು ಸತ್ಯವನ್ನು ಬರೆಯುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಅಂದ ಹಾಗೆ ಇಂದು ಈ ದಿನದ ಮುಕ್ತಾಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ನನ್ನ ಜೀವನದ್ದೂ ಕೂಡಾ. ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ವೈರಿಗಳೊಡನೆ ಕಾದಾಡುವಾಗ, ಅದೆಷ್ಟೋ ಸೈನಿಕರ ಛಿದ್ರವಾದ ಶವಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣು ಮಾಡಿ ಎದೆಗುಂದಿದಾಗ, ಯುಧ್ಧಖೈದಿಯಾಗಿ ಶತ್ರುದೇಶಕ್ಕೆ ಸೆರೆಸಿಕ್ಕಿ ಅವರು ಕೊಟ್ಟ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ...

  • 2 weeks ago No comment

    ಕವಿಸಾಲು | ಕಾಡುತ್ತಿರು ಆಗಾಗ ನೀನು

        ಕವಿಸಾಲು         ಎಷ್ಟೊಂದು ಸಾರಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ ನಿನ್ನೊಡನೆ ಕೂತು ಗಿಡ, ಬಳ್ಳಿ, ಮರ ಮೋಡಗಳನು ಮನ ಮುಟ್ಟುವ ಪ್ರತಿ ಅಲೆಗಳನು ಕರೆದು ಮಾತಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು ಹದವಾಗಿ ಬೆರೆತು ರಾತ್ರೋ ರಾತ್ರಿಯ ಕಪ್ಪಿನಲಿ ಕೌತುಕದ ಅಪ್ಪುಗೆಯಲಿ ನಡುಗುವ ಚಳಿಯಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಕುಳಿತು ಕರಿ ಗಿರಿಶಿಖರಗಳ ಬೆಳ್ಳಿರೇಖೆಗಳನು ಫಳ್ಳನೆ ಮಿನುಗುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನೂ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಕುಳಿತು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಕೂತು ಹರಟುತ್ತಿದ್ದೆವು ನಾವೊಂದಾಗಿದ್ದಾಗ ನಮಗನಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಿನಚರಿ ...

  • 3 weeks ago No comment

    ಪ್ರಸ್ತಾಪ | #MeToo: ‘ಮಾತು’ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು

      ದಮನಿತ ದನಿಯೊಂದು ಮಾತಾದಾಗ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಎದುರಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸನ್ನಿವೇಶವೇ ಈಗ #MeToo ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೂ ಎದುರಾಗಿರುವುದು.     ಕಳೆದ ಹಲವು ದಿನಗಳಿಂದ #MeToo ಅಭಿಯಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ತೀವ್ರತೆ, ಹೆಣ್ಣಿನ ದನಿಗೆ ಈ ಸಮಾಜದ ಕಿವಿ ನಿಧಾನವಾಗಿಯಾದರೂ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಅಪಸ್ವರಗಳು ಅದೇ ಹೆಣ್ಣಿನ ದನಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸುವಷ್ಟೇ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಅಬ್ಬರದೊಂದಿಗಿರುವುದೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಪ್ರಿಯಾ ರಮಾನಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳ ಅನುಭವಿಸಿ ನೊಂದ ...


Editor's Wall

  • 09 November 2018
    7 days ago No comment

    ಹೊಸ ಕಾಲದ ಹರಕೆಯ ಕುರಿಗಳು!

      ಅಮಾಯಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೌನಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವ ಇವತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮಾತು ಸೋಲದಂತೆ ಕಾಯುವುದಕ್ಕೆ ಮೌನದ ಜರೂರು ಇನಿತಾದರೂ ಇದೆ ಎಂದು ನಂಬುವುದೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.     ಗೆಳೆಯರೊಬ್ಬರು ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ, ನಿಮ್ಮ ಇಷ್ಟದ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ನಾನು ಯೋಚಿಸಿದೆ. ಇಷ್ಟದ ಯಾವುದೇ ಕೃತಿಯನ್ನು ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಅದು ನಮಗೆ ಆಪ್ತವಾಗುವಂಥದ್ದು. ಆದರೆ ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟ ಎಂದು ವಿವರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗಲೇ ...

  • 28 October 2018
    3 weeks ago No comment

    ಪ್ರಸ್ತಾಪ | #MeToo: ‘ಮಾತು’ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು

      ದಮನಿತ ದನಿಯೊಂದು ಮಾತಾದಾಗ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಎದುರಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸನ್ನಿವೇಶವೇ ಈಗ #MeToo ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೂ ಎದುರಾಗಿರುವುದು.     ಕಳೆದ ಹಲವು ದಿನಗಳಿಂದ #MeToo ಅಭಿಯಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ತೀವ್ರತೆ, ಹೆಣ್ಣಿನ ದನಿಗೆ ಈ ಸಮಾಜದ ಕಿವಿ ನಿಧಾನವಾಗಿಯಾದರೂ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಅಪಸ್ವರಗಳು ಅದೇ ಹೆಣ್ಣಿನ ದನಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸುವಷ್ಟೇ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಅಬ್ಬರದೊಂದಿಗಿರುವುದೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಪ್ರಿಯಾ ರಮಾನಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳ ಅನುಭವಿಸಿ ನೊಂದ ...

  • 31 August 2018
    3 months ago No comment

    ಪ್ರಸಾದ್ ಪಟ್ಟಾಂಗ | ಓದು ಮಗು ಓದು…

        “ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಮಾಡಬೇಕಲ್ಲಾ… ಪಠ್ಯದಾಚೆಗೂ ಅವರು ಏನೇನು ಓದಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವಂಥದ್ದು” ಎಂದು ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕರೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮಿತ್ರರಾದ ಗಣೇಶ್ ಕೋಡೂರು. ಓದು, ಬರವಣಿಗೆ, ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ, ಪ್ರವಾಸ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಸಮಾಜಸೇವೆ, ಪ್ರಕಟಣೆ… ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವ ಗಣೇಶ್ ಅವರದ್ದು ಇದೊಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ತಕ್ಷಣ ಅಂದುಕೊಂಡೆ ನಾನು. ಸದಾ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿರುವ ಗಣೇಶ್ ಕೋಡೂರು ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ...

  • 30 August 2018
    3 months ago No comment

    ಕಾದಂಬಿನಿ ಕಾಲಂ | ತಮ್ಮ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ ತಾವೇ ಹೊಡೆದುಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಮೊಳೆ

                        ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಖಂಡ ಭಾರತವನ್ನು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.   2019ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಳವಳಕಾರಿ ಘಟನಾವಳಿಗಳು ಜರುಗುತ್ತಾ ಈ ದೇಶದ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ ನಾಗರೀಕರ ಕಣ್ಣೆದುರು ಭಯದ ನೆರಳು ಕವಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ದೇಶದೊಳಗೆ ಕೊಲೆ, ಹಲ್ಲೆ, ಅತ್ಯಾಚಾರ, ಗಲಭೆ, ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ಧಿ ಹಬ್ಬಿಸುವುದು, ಆತಂಕ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ...

  • 26 August 2018
    3 months ago No comment

    ಗೆದ್ದು ಬೀಗುತ್ತಿರುವ ದುಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್ ಮಾತುಗಳು

        ಜನರನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲಲು ಜನಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದುಷ್ಟತನಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗಾಲ ಯಾವಾಗ?     “ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕೋಮುವಾದಿಯೇತರ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿಯೇತರ ಶಕ್ತಿಗಳು ಒಂದಾಗಿ 2019ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಿದೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಲು ಎಡಪಕ್ಷಗಳು ಹಿಂಜರಿಯಕೂಡದು.” ಇವು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್ ಅವರ ಮಾತುಗಳು. “ನಾವು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನು, ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲೇಬೇಕಾಗಿದೆ. ಕೋಮುವಾದಿ ಬಲಪಂಥೀಯ ಪಡೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ...