Share

ಕೊನಾರ್ಕ್ ‘ಕಾಲ ದೇಗುಲ’

 

ಪ್ರವಾಸಿ ಸವಿತಾ ಕಂಡ ಇಂಡಿಯಾ

 

ಇದು ನಾನು 2011ರ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕೆಲ ಗೆಳತಿಯರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಸಮೂಹದೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ದರ್ಜೆಯ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣದ ಮೂಲಕ ಕೈಗೊಂಡ ಭಾರತ ಯಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬರೆದ ಪುಟ್ಟ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ. ಇದು ಈಗಾಗಲೇ 12 ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಡಿ ಎಸ್ ನಾಗಭೂಷಣ ಅವರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದ ‘ನವ ಮಾನವ’ ಸಮಾಜವಾದಿ ಮಾಸಿಕದ (ಈ ಪತ್ರಿಕೆ ನವೆಂಬರ್ 2011ರ ಸಂಚಿಕೆಯಿಂದ ‘ಹೊಸ ಮನುಷ್ಯ’ ಎಂದು ಪುನರ್ನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು) 2011ರ ಸೆಪ್ಟಂಬರಿನಿಂದ 2012ರ ಆಗಸ್ಟ್ ಸಂಚಿಕೆಗಳವರೆಗೆ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು.

-ಸವಿತಾ ನಾಗಭೂಷಣ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ

 

ಭಾಗ-7

ರಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದಿಂದ ಟಿವಿ, ದಿನಪತ್ರಿಕೆ, ಮೊಬೈಲ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ಬರೀ ಬೆಟ್ಟ-ಗುಡ್ಡ-ನದಿ ದೇಗುಲ ಎಂದು ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನಾವು ಸಮುದ್ರ ದಡದ ಸನಿಹದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಕೊನಾರ್ಕ್ ನ ವಿಶ್ವಖ್ಯಾತ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಎದುರುಗೊಂಡೆವು. ಕೊನಾರ್ಕ್(ಕೋನ+ಅರ್ಕ) ಎಂದರೆ ಸೂರ್ಯನ ನೆಲೆ ಎಂದರ್ಥ. ಈ ದೇವಾಲಯ ಕಲ್ಲಿನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಜಗದ ಸಕಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾ-ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಂತೆ ನನಗೆ ತೋರಿತು. ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಸೂರ್ಯ ಅಂದರೆ ಬೆಳಕಲ್ಲವೆ? ‘ಲೋಕದ ಚೇಷ್ಟೆಗೆ ರವಿ ಬೀಜವಾದಂತೆ ಕರಣಂಗಳ ಚೇಷ್ಟೆಗೆ ಮನವೇ ಬೀಜ’ ಎಂದು ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನುಡಿದ ಮಹದೇವಿಯಕ್ಕನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಕರಗಳ ಚೇಷ್ಟೆ ತಡೆಯಲಾಗದೆ ಸಾವಿರಾರು ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಈ ಅನುಪಮ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಡೆದಿರಬಹುದು ಎಂದು ನನ್ನ ಕವಿಮನ ತರ್ಕಿಸಿತು.

ಈ ದೇಗುಲವನ್ನು ಹದಿಮೂರನೇ ಶತಮಾನದ ಗಂಗ ವಂಶಸ್ಥ ರಾಜ ಮೊದಲನೆಯ ನರಸಿಂಹದೇವ ಕಟ್ಟಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕೃಷ್ಣನ ಮಗ ಸಾಂಬ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಪೀಡಿತನಾದಾಗ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೂರ್ಯನ ಮುಂದೆ ತಪಗೈದು(ಬಹುಶಃ ಸೂರ್ಯಪಾನದ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಗುಣಮುಖನಾಗಲು) ಬೃಹತ್ ಸೂರ್ಯನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕೆತ್ತಿಸಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದನಂತೆ. ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, ಈ ಬೆಳಕಿನ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಸುತ್ತಿ ಬಂದಾಗ, ಬಹುಶಃ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೃದುವಾದುದು ಏನಾದರೂ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಅದು ಕಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು ಎಂದೆನಿಸದಿರದು! ಕಲ್ಲನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ನಾದಿ ತನಗೆ ಬೇಕಾದ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಹಿಗ್ಗಿಸಿ ಬಗ್ಗಿಸಿ ತಿದ್ದಿ ತೀಡಿದಂತಿತ್ತು, ಕಳಿಂಗ ವಾಸ್ತು (ಬೌದ್ಧ)ಶೈಲಿಯ ಈ ದೇಗುಲ. ಚಂದ್ರಭಾಗ ಸಮುದ್ರ ತೀರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಈ ‘ಕಾಲ ದೇಗುಲ’ಕಾಲದೇವನ ಮಹಾ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು, ಲೋಹಿಯಾ ಅವರ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ‘ಕಲ್ಲಿನ ಮಾತು’ಗಳ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರುವಂತಿದೆ. (ಲೋಹಿಯಾ ಅವರ ‘ಇತಿಹಾಸ ಚಕ್ರ’ ಪುಸ್ತಕದ ರಕ್ಷಾಪುಟದಲ್ಲಿರುವುದೂ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಕಾಲಚಕ್ರವೇ!)

ಈ ಕಾಲ ದೇಗುಲವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ನನಗೂ ಯಾರೋ ಕೀಲಿ ಕೊಟ್ಟು ವಾಪಸು ಹದಿಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದಂತಾಯಿತು.

ಏಳು ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ರಥವೇ ದೇವಾಲಯವಾಗಿರುವ ಈ ಕಾಲ-ದೇಗುಲಕ್ಕೆ 24 ಬೃಹದಾಕಾರದ ಚಕ್ರಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯದೇವನ ಮೂರು ಮುಖಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಗ್ರಹ ಹುಟ್ಟು, ಬದುಕು, ಸಾವುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಸೂರ್ಯೋದಯ, ನಡು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಕಲ್ಪನೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಬಿಸಿಲು ಅದದೇ ಮೊಗದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಅದದೇ ಚಕ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾದು ಹೋಗಿ ನಿಗದಿತ ಸಮಯವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅರಿಯಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದೊಂದು ಚಕ್ರವೂ ಅದರ ಪುಟಿಗಳೂ ಗಡಿಯಾರ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಳ್ಳುಗಳಂತಿದ್ದು ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಸೂತ್ರಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ಕಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದರೆ ಇಂದಿನ ಉನ್ನತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಜ್ಯಾಮಿತಿ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವಂತಿದೆ.

ಗ್ರಹ, ತಾರೆ, ಗಿಡ, ಮರ ಹೂವು ಹಣ್ಣು, ಕ್ರಿಮಿ, ಕೀಟ, ಪಶು, ಪಕ್ಷಿ, ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತ, ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷ ಲೋಕಗಳ ಸಕಲ ವಿವರಗಳೂ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮೂರ್ತೀಭವಿಸಿವೆ. ಇಂದಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೂ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಕಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಲೈಂಗಿಕ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನತೆಗೆ ಅಶ್ಲೀಲವೆನ್ನಿಸದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಒದಗಿಸಿದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಈ ದೇಗುಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಾಗ ಇದರ ಮೇಲೆ ಬೃಹತ್ ಅಯಸ್ಕಾಂತ ಗೋಪುರವಿತ್ತಂತೆ. ಅದು ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ದಾಳಿಯಿಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿದೇಶಿ ಹಡಗುಗಳ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿ ಹಡುಗುಗಳು ದಿಕ್ಕು ತಪ್ಪುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದುದರಿಂದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಅದನ್ನು ಉರುಳಿಸಿದರೆಂದೂ, ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಜ್ರದ ತಿಲಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸೂರ್ಯದೇವನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹೊತ್ತೊಯ್ದರೆಂದೂ ಈಗ ಅದು ವಜ್ರ-ತಿಲಕರಹಿತವಾಗಿ ಲಂಡನ್ನಿನ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿದೆಯೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಸ್ಲಿನ್ ಬಟ್ಟೆ ನೇಯ್ದ ಭಾರತೀಯ ನೇಕಾರರ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ಸರದಿಂದ ಕೊಯ್ದುದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೆನಷ್ಟೆ. ಆದರೆ ಅಯಸ್ಕಾಂತ ಗೋಪುರವನ್ನು ಉರುಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಡಿಶಾದ ಕೊನಾರ್ಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುತಜ್ಞರ ತಲೆಯನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಿದ್ದರು.
ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಹೂತುಹಾಕಿದ್ದ ಸೂರ್ಯದೇವನ ವಿಗ್ರಹವೇ ಈಗ ಜಗನ್ನಾಥಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರದೇವನ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತವಾಗಿರುವುದು ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುವುದು. ಈಗಂತೂ ಇದು ದೇವರಿಲ್ಲದ ಗುಡಿ. ಮೊಘಲರು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು, ಬ್ರಿಟಿಷರು, ದೇಸಿ ಚೋರರು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಡೆಸಿರುವ ಕಾರುಬಾರು ನೋಡಿದರೆ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಮೂಜಗಕ್ಕೂ ಹರಡಿತ್ತೆಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ದೇಗುಲ ದಿಕ್ಕುದೆಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ, ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೂತು ಹೋಗಿತ್ತೆಂದೂ, ದರೋಡೆಕೋರರ ಆವಾಸ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತೆಂದೂ, ನಂತರ ಇದರ ನೆಲೆ ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತೆಂದೂ, ಈಗ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ ನಾವು ಈಗ ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಸ್ಥಿಪಂಜರವೇ ಇಷ್ಟು ಸೊಗಸಾಗಿದ್ದರೆ ಮೂಲ ದೇಗುಲ ಎಷ್ಟು ದಿವ್ಯವಾಗಿತ್ತೋ ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ರೋಮಾಂಚನವಾಯಿತು.

ಇದರ ಮೂಲ ವಿಗ್ರಹ ಸೂರ್ಯನೋ, ಬುದ್ಧನೋ, ಸಿದ್ಧನೋ… ಅದರೆ ಬೃಹತ್ ವಜ್ರದ ತಿಲಕ, ಅದರ ಉಜ್ವಲ ಬೆಳಕು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಷ್ಟೇ ಪ್ರಖರವಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಚಕ್ರಗಳು ತಿರುಗುತ್ತಲೇ ಇರುವಾಗ ಯಾವುದು ಶಾಶ್ವತ? ಕಟ್ಟುವುದು, ಕೆಡವುವುದು ನಿರಂತರ. ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಭಗ್ನಗೊಳಿಸಿದವರೇ ಮುಂದೆ ಭವ್ಯವಾದ ಪ್ರೇಮ ದೇವಾಲಯವನ್ನು (‘ತಾಜ್ ಮಹಲ್’ನ್ನು) ಕಟ್ಟಲಿಲ್ಲವೇ? ಇದೆಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯನ ಘನತೆ, ಕ್ಷುದ್ರತೆಯ ಚಲನೆಯ ಚಕ್ರಗಳು ಎಂದೆಲ್ಲ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಇತಿಹಾಸದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಉರುಹೊಡೆದು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪದವಿಪತ್ರ ಪಡೆದು ಬೀಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ತಮ್ಮ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಇಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುವುದು ಒಳಿತು ಎನ್ನಿಸಿತು.

ನೆತ್ತಿಯನ್ನು ಸುಡುತ್ತಿದ್ದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ ಇವನನ್ನು ಎಲ್ಲಾದರೂ ನಾಕು ಗೋಡೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬಂಧಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವುದು ಸಾಧುವೇ ಎಂದು ಮನ ತರ್ಕಿಸಿ ನಗೆ ಬಂದಿತು.

Share

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Recent Posts More

  • 2 weeks ago No comment

    ಕವಿಸಾಲು | ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾ

        ಕವಿಸಾಲು         ಕಿಚ್ಚೆದ್ದು ಕುಣಿವ ನೀರು ಬಿರುಗಾಳಿ ತುಂಬಿದ ಒಡಲು ಎತ್ತೊಯ್ದು ಬಿಸಾಡಿ ಇಳೆಗೆ ಎದೆಯಿಳಿಸಿದೆ ಕಡಲು ನಡುಗಿಬಿಟ್ಟಳೆ ವಸುಂಧರೆ ಶತಕೋಟಿ ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟು ಸುನಾಮಿಯ ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಿಕಾರವಾಗಿ ಬೊಬ್ಬಿರಿದು ಊಳಿಟ್ಟು ಜೀವ ಜಲ, ಉಸಿರ ಗಾಳಿ ಹುಚ್ಚೆದ್ದು ಕುಣಿದು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಕಂಗೆಟ್ಟು ತತ್ತರಿಸಿವೆ ಪ್ರಾಣಿ, ಮನುಜ ಕುಲ ಮಾಡು ಹಾರಿ, ಕಂಬಗಳು ಕುಸಿದು ನೆಲಕಚ್ಚಿವೆ ಮಾನವನ ಬೀಡು ಕತ್ತರಿಸಿ ...

  • 2 weeks ago No comment

    ಕವಿಸಾಲು | ತಡವಿಲ್ಲದಿರಲಿ ಇನ್ನು…

        ಕವಿಸಾಲು         ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ಕಾದ ಮಂದಿರವಿದು ಕುಸಿದು ಕುಳಿತ ದ್ವಾರಪಾಲಕರು ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಗಳ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆಗಳು ಕೂಡ ಮೌನವಿಂದು ಮನ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲುಗಳು ಒಲವ ಸಿರಿಗೆ ಚೇತರಿಸಿ ತೆರೆದ ಗಳಿಗೆ ಎತ್ತರದ ಹೊಸ್ತಿಲುಗಳ ತಡೆಯ ದಾಟಿ ತಲುಪಬೇಕಿದೆಯಷ್ಟೆ ಬಯಕೆ ಗುರಿಯನ್ನು ದಟ್ಟ ಹಸಿರಿನ ಕಾಡು, ಆಗಸದ ನೀಲಿ ಬಿಳಿಯ ಮೋಡಗಳ, ಬಿಸಿಲ ಬೆಳಕಿನ ನಡುವೆ ಬಯಲ ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯ, ತಿಳಿಗಾಳಿ ತವಕದಲಿ ಬಂಧನಗಳ ...

  • 1 month ago No comment

    ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಕಣ್ಮಣಿ – ಲ್ಯೂಸರ್ನ್

        ನಾನಾ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಿರುವ ಈ ನಗರ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಸೂಜಿಗಲ್ಲಿನಂತೆ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಬೇಸರ ತರಿಸದ ಸುಂದರ ಸ್ವಿಸ್ ನಗರಿ.         “ನಾಳೆ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್” ಎಂದ ಕೂಡಲೇ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರ! ಯೂರೋಪಿನ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದ ನಮಗೆಲ್ಲ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಸರು ಇಂಪಾಗಿ ಕೇಳಿಸಲು ಕಾರಣಗಳು ಹಲವು. ಮೈಲುಗಟ್ಟಲೆ ಹಸಿರು ನೆಲ, ಹಚ್ಚಹಸಿರು ತುಂಬಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿನ ಹಿಮ ಕರಗಿ ಜುಳಜುಳನೆ ಹರಿವ ತಿಳಿ ಬೂದು, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ...

  • 1 month ago No comment

    ಕವಿಸಾಲು | ಒಲವಿನಾಟ

        ಕವಿಸಾಲು       ಶರದೃತು ತೂರಿದ ಪುಂಡ ಗಾಳಿಗೆ ಎಲೆಗಳೆಲ್ಲ ಹಾರಿ ಉದುರಿ ಮಳೆಗೆ, ಬಿಸಿಲ ಝಳಕ್ಕೆ ಒಡಲನೊಡ್ಡಿ ಹಾಡೋ ಹಕ್ಕಿಯ ಗೂಡು ಬರಿದು ಮೈಯ ಕೊಂಕಿಸಿ, ತಲೆಯ ಹೊರಳಿಸಿ ಚಳಿಯ ಮುಸುಕಿನಲ್ಲಿ ಕಂಪಿಸಿದ ಮರಕ್ಕೆ ಚಿಗುರ ಬಯಕೆಯ ನಸು ಪುಳಕ ಹಸಿರ ಉಸಿರಿನ, ಹಕ್ಕಿ ಹಾಡಿನ ಕನಸ ಹೊದಿಕೆಯ ಬಿಸಿ ಒಡಲು ತುಂಬಲು ಬಯಕೆಯಾಗಿ ಟೊಂಗೆ-ರೆಂಬೆಗಳಲಿ ಕವನ ಸದ್ದು ಗದ್ದಲವಿಲ್ಲದೆ ಇತ್ತ ಒಲವಿನೋಲೆಯ ...

  • 1 month ago No comment

    ಕವಿಸಾಲು | ನಕ್ಷತ್ರ ನಾವೆ

      ಕವಿಸಾಲು       ಮೋಡವೇ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಇಳಿದಂತೆ ದಟ್ಟವಾದ ಹೊಗೆ ಮನೆಜಂತಿಗಳ ತುಂಬಾ ನೇತುಕೊಂಡಿದೆ ಚುಕ್ಕಿಗಳೇ ಮನೆಯ ಜಂತಿಗಳಲಿ ಯಾತ್ರೆ ಹೊರಟಂತೆ ಕಂಡರು ಮಿನುಕು ಹುಳುಗಳ ಹಾಗೆ ಚಿಮಣಿದೀಪದ ನೆರಳು ಸದಾ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಗೋಡೆಗಳು ಅಕ್ಷರಶಃ ಬೂದಿಗುಡ್ಡದಂತೆ ಕಪ್ಪುಕಾಡಿಗೆಗಳ ಹಾಗೆ ಗೋಚರ ಬಾಗಿಲು ಕಿಟಕಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬುಸುಗುಡುವ ಹೊಗೆ ಉಗಿಬಂಡಿಯ ಕಾಲಚಕ್ರದಲಿ ದಿನಗಳ ದೂಡಿದಂತೆ ಹೊಗೆಯ ಬೇಗೆಯಲಿ ಅವಳೆಂದೂ ಎದೆಗುಂದಲಿಲ್ಲ ಹಣೆಯ ಬೆವರಿನ ಗಟ್ಟಿ ತಾಜಾತನದ ...


Editor's Wall

  • 31 August 2018
    2 months ago No comment

    ಪ್ರಸಾದ್ ಪಟ್ಟಾಂಗ | ಓದು ಮಗು ಓದು…

        “ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಮಾಡಬೇಕಲ್ಲಾ… ಪಠ್ಯದಾಚೆಗೂ ಅವರು ಏನೇನು ಓದಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವಂಥದ್ದು” ಎಂದು ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕರೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮಿತ್ರರಾದ ಗಣೇಶ್ ಕೋಡೂರು. ಓದು, ಬರವಣಿಗೆ, ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ, ಪ್ರವಾಸ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಸಮಾಜಸೇವೆ, ಪ್ರಕಟಣೆ… ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವ ಗಣೇಶ್ ಅವರದ್ದು ಇದೊಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ತಕ್ಷಣ ಅಂದುಕೊಂಡೆ ನಾನು. ಸದಾ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿರುವ ಗಣೇಶ್ ಕೋಡೂರು ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ...

  • 30 August 2018
    2 months ago No comment

    ಕಾದಂಬಿನಿ ಕಾಲಂ | ತಮ್ಮ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ ತಾವೇ ಹೊಡೆದುಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಮೊಳೆ

                        ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಖಂಡ ಭಾರತವನ್ನು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.   2019ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಳವಳಕಾರಿ ಘಟನಾವಳಿಗಳು ಜರುಗುತ್ತಾ ಈ ದೇಶದ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ ನಾಗರೀಕರ ಕಣ್ಣೆದುರು ಭಯದ ನೆರಳು ಕವಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ದೇಶದೊಳಗೆ ಕೊಲೆ, ಹಲ್ಲೆ, ಅತ್ಯಾಚಾರ, ಗಲಭೆ, ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ಧಿ ಹಬ್ಬಿಸುವುದು, ಆತಂಕ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ...

  • 26 August 2018
    2 months ago No comment

    ಗೆದ್ದು ಬೀಗುತ್ತಿರುವ ದುಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್ ಮಾತುಗಳು

        ಜನರನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲಲು ಜನಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದುಷ್ಟತನಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗಾಲ ಯಾವಾಗ?     “ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕೋಮುವಾದಿಯೇತರ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿಯೇತರ ಶಕ್ತಿಗಳು ಒಂದಾಗಿ 2019ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಿದೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಲು ಎಡಪಕ್ಷಗಳು ಹಿಂಜರಿಯಕೂಡದು.” ಇವು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್ ಅವರ ಮಾತುಗಳು. “ನಾವು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನು, ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲೇಬೇಕಾಗಿದೆ. ಕೋಮುವಾದಿ ಬಲಪಂಥೀಯ ಪಡೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ...

  • 26 August 2018
    2 months ago No comment

    ಕಡು ಭಯಂಕರ ಕತ್ತಲೊಳಗೆ ಅವಳಂಥ ಅದೆಷ್ಟು ಜೀವಗಳೊ!

      ಅವಳೊಳಗೀಗ ಕನಸುಗಳೇ ಇಲ್ಲ. ಮಿಂಚು ಸ್ಫುರಿಸಬೇಕಿದ್ದ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಳೆಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವ ಯಾತನೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸರಿದಾಡುತ್ತಿದೆ.       ಒಂದು ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಳೆದ ಏಪ್ರಿಲ್ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ಏಳು ಲಕ್ಷದಷ್ಟು ರೋಹಿಂಗ್ಯಾಗಳು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದೊಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕರ್ಧದಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳೇ. ಆ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದಮನಿತರು. ಆ ಮಕ್ಕಳ – ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಬದುಕು ಎಂಥ ನರಕಮಯ ಎಂಬುದನ್ನು ...

  • 23 August 2018
    2 months ago No comment

    ಕಾದಂಬಿನಿ ಕಾಲಂ | ದುರ್ಬಲ ಗಳಿಗೆಗಳನ್ನೇ ಹೊಂಚುವ ಹದ್ದುಗಣ್ಣುಗಳೆದುರು ಹೆಣ್ಣು ದೇಹ

                        ಲೋಕದ ನೀತಿಯೇ ಅದಲ್ಲವೇ? ತನ್ನ ಮೂಗಿನ ನೇರಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯ ವಿತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲರನ್ನೇ ಅಲ್ಲವೇ ಬಲಿಗಂಬಕ್ಕೇರಿಸುವುದು?   ‘ಟೈಟಾನಿಕ್’ ಎನ್ನುವುದು ವಿಕೋಪದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠರ ಕೈ ಹೇಗೆ ಮೇಲಾಗುತ್ತದೆನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಶಕ್ತ ರೂಪಕ. ಅಂಥಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನವರನ್ನು ತುಳಿಯುವ, ಅವರ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಬಳಿಸಲು ಹವಣಿಸುವ ವಿಕರಾಳ ಆಟವೊಂದು ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ನೆನ್ನೆ ರಾತ್ರಿ ಒಬ್ಬ ಯುವಕ ...