Share

ಎಂ ಎಸ್ ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮಿ: ಶತಮಾನದ ಸ್ವರ ಮಾಧುರ್ಯ
ಡಾ. ಎನ್ ಜಗದೀಶ್ ಕೊಪ್ಪ

ತಾನು ಈ ಧರೆಗೆ ಹುಟ್ಟಿ ಬಂದದ್ದೇ ಹಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎಂಬಂತೆ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಾಡುತ್ತಾ ಬದುಕಿದ ಎಂ ಎಸ್ ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರ ಸಾರ್ಥಕ ಬದುಕು ಸಂಗೀತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಎಂ ಎಸ್ ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಹೆಸರಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯದೆ, ಮುಗುಳು ನಗೆಗೆ, ಸ್ವರ ಮಾಧುರ್ಯಕ್ಕೆ, ಶುದ್ಧವಾದ ಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಲಯಕ್ಕೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗಿತದ ರಾಗಗಳಿಗೆ, ಭಾರತದ ಸಂತ ಮಹಾನುಭವರ ಭಜನೆಗಳಿಗೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಾವ ಪರವಶತೆಗೆ, ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಸೌಜನ್ಯ ಹಾಗೂ ವಿನಯವಂತಿಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ಶಬ್ದವೆಂಬಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.

~

2ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದ ಧ್ರುವತಾರೆ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಮುಕುಟಮಣಿ ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಎಂ ಎಸ್ ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರು ಬದುಕಿದ್ದರೆ, ಈ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 16ಕ್ಕೆ ಶತಾಯುಷಿ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಂ ಎಸ್ ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರು ಇಂದು ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವರು ಮನದುಂಬಿ ಹಾಡಿದ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಹಾಡಿದ “ಕೌಸಲ್ಯಾ ಸುಪ್ರಜಾ ರಾಮ ಪೂರ್ವಾ ಸಂಧ್ಯಾ ಪ್ರವರ್ತತೇ” ಭಾರತದ ಬೆಳಗಿನ ಉದಯರಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ನಾಲಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಲಿದಾಡುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ಈ ಧರೆಗೆ ಹುಟ್ಟಿ ಬಂದದ್ದು ಹಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎಂಬಂತೆ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಾಡುತ್ತಾ ಬದುಕಿದ ಅವರ ಸಾರ್ಥಕ ಬದುಕು ಸಂಗೀತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಎಂ ಎಸ್ ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಹೆಸರಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯದೆ, ಮುಗುಳು ನಗೆಗೆ, ಸ್ವರ ಮಾಧುರ್ಯಕ್ಕೆ, ಶುದ್ಧವಾದ ಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಲಯಕ್ಕೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗಿತದ ರಾಗಗಳಿಗೆ, ಭಾರತದ ಸಂತ ಮಹಾನುಭವರ ಭಜನೆಗಳಿಗೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಾವ ಪರವಶತೆಗೆ, ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಸೌಜನ್ಯ ಹಾಗೂ ವಿನಯವಂತಿಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ಶಬ್ದವೆಂಬಂತೆ ನಮಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ.

ಎಂ ಎಸ್ ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಬಣ್ಣಿಸಿದರೂ, ಮನದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ಣತೆಯ ಭಾವವೊಂದು ಪ್ರತಿಯೋಬ್ಬ ಲೇಖಕನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಎಂ ಎಸ್ ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಬಣ್ಣನೆಗಳಿಗೂ ಮೀರಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಉಸಿರಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾರದ ಮುದ್ರೆಯೊಂದನ್ನು ಒತ್ತಿದವರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತಾನೆ ಮ್ಯಾಗ್ಸಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಹಾಡುಗಾರ ಟಿ ಎಂ ಕೃಷ್ಣ, ಎಂ ಎಸ್ ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಾಧನೆ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಒಂದು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. “ಅವರ ವಚಸ್ಸು ಇರಬಹುದೆ? ಅಥವಾ ಸೌಂದರ್ಯವಿರಬಹುದೆ? ಇಲ್ಲ ಅವರ ವಿನಯ ಸ್ವಭಾವವೆ? ಅಥವಾ ಅದು ಕೇವಲ ಅವರ ಅದೃಷ್ಟವೆ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೂ ಅವರ ಸಂಗೀತಕ್ಕೂ ಯಾವ ಸಂಬಂಧವೂ ಇಲ್ಲ. ಎಂ ಎಸ್ ಅಮ್ಮ, ಎಂ ಎಸ್ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಆಗಿರುವುದು ಅವರ ಸಂಗೀತದಿಂದ. ಉಳಿದದ್ದೆಲ್ಲಾ ಆನಂತರ ಬಂದದ್ದು. ನಾವು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಂ ಎಸ್ ಅವರ ಹಿರಿಮೆಗೆ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣವಾದ ಅವರ ಸಂಗೀತವನ್ನೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರೆತು ಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಅವರ ಮಹಾನ್ ಮಾನವೀಯ ಗುಣವನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತೇವೆ. ಅವರನ್ನು ಲೋಕ ಹಿತೈಷಿಣೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಅವರಿಗೆ ದೈವದತ್ತವಾದ ಕಂಠಸಿರಿ ಇದೆ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಅವರ ಅನುಪಮ ಸೌಂದರ್ಯ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತೇವೆ, ಹಾಗೇಯೇ ಅವರಿಗಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಅವರೊಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲಾವಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನೇ ಮರೆತು ಬಿಡುತ್ತೇವೆ.

4ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಸಂಕೇತ. ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೂ ಮತ್ತು ಮಹಾನ್ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವುದು ಅವರ ಸಂವಹನ ಕೌಶಲದಲ್ಲಿ. ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲಗಳೆಲ್ಲವೂ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ, ತಮ್ಮೆದುರಿರುವ ಕೇಳುಗರೊಂದಿಗೆ ಕರಗಿಹೋಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಕೌಶಲಗಳು ನಿರರ್ಥಕ. ಎಂ ಎಸ್ ಅವರಿಗೆ ಅದ್ವಿತೀಯ ಸಂವಹನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು. ಅವರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಿದವರೆಲ್ಲಾ ಅದರಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಛೇರಿಯಿಂದ ಆಚೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಡುವಾಗಿನ ತಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೇಳುಗರಿಗೆ ದಾಟಿಸಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಕೇಳುಗರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಲ್ಲೀನತೆ ಉಂಟಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರಿಗೆ ಇದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದೊಳಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಳುಗಿದಾಗ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಎಲ್ಲರೂ ಆ ಅನುಭವದ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಅದೊಂದು ಸಂತಸದ, ದುಃಖದ, ಪರಾಕಾಷ್ಠತೆಯ, ಭಾವೋದ್ರೇಕದ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪರಮಾನಂದದ ಅನುಭವ. ಅದೇ ಎಂ.ಎಸ್.ಅಮ್ಮ.”

ಇದಕ್ಕಿಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಎಂ ಎಸ್ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲು ಅಸಾದ್ಯ. ಎಂ ಎಸ್ ಅವರ ಈ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದೆ ಅವರ ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳ ನಿರಂತರ ಶ್ರಮವಿತ್ತು. ಅವರೆಂದೂ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಒಂದು ವೃತ್ತಿ ಅಥವಾ ಹವ್ಯಾಸ ಎಂದು ಭಾವಿಸದೆ, ಧ್ಯಾನ ಅಥವಾ ತಪ್ಪಸ್ಸಿನಂತೆ ಆಲಂಗಿಸಿಕೊಂಡವರು. ಅವರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡಲು ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯ ವೇದಿಕೆಗೆ ಹತ್ತಿ ಬರುವಾಗ ದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ನಡೆದು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಸಂಗೀತವೆಂದರೆ, ದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಹಾಡುವುದು ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಪಂಡಿತರು, ಪಾಮರರು ಎಂಬ ಭೇದ ಭಾವಗಳಿರಲಿಲ್ಲ.

ಎಂ ಎಸ್ ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರದು ಅಭಿಜಾತ ಪ್ರತಿಭೆ. ಹಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಜನಿಸಿದ್ದೀನಿ ಎಂಬಂತೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಸಹಜವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಾ, ಅದ್ಭುತವಾದ ತಮ್ಮ ಕಂಠ ಸಿರಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಬಂದವರು. 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತ ವಿಮರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದ ಜಿ ವೆಂಕಟಾಚಲಂ ಎಂಬುವವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರನ್ನು ನೋಡಿ ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಿ “ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷದ ಈ ಬಾಲೆಗೆ ನಲವತ್ತು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಪಳಗಿದ ಕಲಾವಿದೆಯೊಬ್ಬರು ಹಾಡುವ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ ದಕ್ಕಿದೆ. ಗುಂಗರು ಕೂದಲಿನ, ಹೊಳೆಯುವ ಕಣ್ಣಿನ ಈ ಬಾಲಕಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಗ್ಧತೆ ನಮ್ಮ ಕಲಾವಿದರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದಂತಿದೆ. ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ತುಂಬು ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹೃದಯದಿಂದ ಹಾಡುವ ಗಾಯನ ಶೈಲಿ ಇವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳನ್ನು ಈಕೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಜ್ವಲ ಭವಿಷ್ಯವಿದೆ” ಎಂದು ನುಡಿದಿದ್ದರು. ಮುಂದೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದದ್ದೆಲ್ಲಾ ಇತಿಹಾಸ.

5ಎಂ ಎಸ್ ಅವರಿಗೆ ಮದ್ರಾಸ್ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲು ಅವಕಾಶ ದೊರೆತಾಗ ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು. ಸಂಗಿತ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ನೆರದಿದ್ದ ದಿಗ್ಗಜರೆದುರು ಯಾವುದೇ ಅಳುಕಿಲ್ಲದೆ, ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಗೌಳ ರಾಗದಲ್ಲಿ “ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ” ಕೀರ್ತನೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿ, ತ್ಯಾಗರಾಜರು, ದೀಕ್ಷಿತರು ಮತ್ತು ಶ್ಯಾಮಾಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಶೋತೃಗಳ ಮನತಣಿಸಿದ ಅವರು, ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪದಂ, ಜಾವಳಿಗಳಲ್ಲದೆ, ತಮಿಳಿನ ತೇವರಂ ಮತ್ತು ತಿರುಪ್ಪಾವೈಗಳನ್ನು (ದೇವರ ನಾಮಗಳು) ಹಾಡಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ರೋಮಾಂಚನಗೊಳಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮೊಳಗಿದ್ದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲರೆದುರು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅ ದಿನದ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆತ್ತ ತಾಯಿ ಷಣ್ಮುಗವಡಿವು ಮಗಳಿಗೆ ತಂಬೂರ ಹಿಡಿದು ಶ್ರುತಿ ಮೀಟುತ್ತಾ ಸಾಥ್ ನೀಡಿದ್ದು ವಿಶೇಷವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಹಿಳಾ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಪಕ್ಕ ವಾದ್ಯ ನುಡಿಸಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಪುರುಷ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಬಿಗುಮಾನವನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಿ ಮಹಿಳಾ ಕಲಾವಿದರ ಜೊತೆ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡದ ಪಿಟೀಲು ಮಾಂತ್ರಿಕ ಟಿ ಚೌಡಯ್ಯನವರು ಎಂ ಎಸ್ ಅವರ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯ ನುಡಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಅವರನ್ನು ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರಗಳಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಎಂ ಎಸ್ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರು ಗಾಯನ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಶ್ರೀರಾಮ ಸೇವಾ ಮಂಡಳಿ ಇವರ ವತಿಯಿಂದ ನಡೆದ ಒಟ್ಟು ಮುವತ್ತೇಳು ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ, ಶೇಷಾದ್ರಿಪುರಂ ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ನಗರದ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕವಿಟ್ಟವರಿಲ್ಲ. ಎಂ ಎಸ್ ಅವರದು ಆಕಸ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಭೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಅಭಿಜಾತ ಪ್ರತಿಭೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಜ್ಞಾನ, ರಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳ ಕುರಿತು ಇದ್ದ ಶ್ರದ್ಧೆ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಗಣ್ಯರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳೆಲ್ಲವೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ.

2ಎಂ ಎಸ್ ಅವರ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಇತರೆ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕಷ್ಟದ ಸಂಗತಿ. ಅದು ರಾಗಾಲಾಪನೆ ಇರಬಹುದು, ಸ್ವರ ಪ್ರಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ನೆರವಲ್ ಗಳ ನಡುವೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ಸಮತೋಲನವಿರಬಹುದು, ಶ್ರುತಿ ಶುದ್ಧತೆ, ಗಮಕ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಲಯ ಮತ್ತು ತಾಳ ಕುರಿತಂತ ಇದ್ದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕಲಾವಿದೆಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದವು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರ ಕಂಠಸಿರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರ ಕೃತಿ ಅಥವಾ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಅಥವಾ ಭಜನೆ, ಶ್ಲೋಕ, ದೇವರ ನಾಮಗಳು, ಹಿಂದಿಯ ಮೀರಾ ಭಜನ್ ಮತ್ತು ಮರಾಠಿಯ ಅಭಂಗ್ ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಾದದ ನದಿಯಂತೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಸ್ತಿಪಂಜರವಿದ್ದಂತೆ, ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ರಾಗಗಳು ನಿಜವಾದ ಮೂಲಾಧಾರಗಳು. ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರು ಮೂಲತಃ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಂದ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೃತಿಗಳು ರಚನೆಯಾದವು ನಿಜ. ಆದರೆ, ರಾಗಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಮಾಂಸವನ್ನು ತುಂಬಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಸ್ವರ ಎಂಬ ವಸ್ತ್ರಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಕೇಳುಗರ ಎದೆಗೆ ತಾಕುವಂತೆ ದಾಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರ ಪಾತ್ರ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಇಂತಹ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಎಂ ಎಸ್ ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರ ಪಾತ್ರ ಅಪ್ರತಿಮವಾದುದು. ಅವರು ಹಾಡಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಓ ರಂಗಶಾಯಿ, ಸರೋಜದಳನೇತ್ರಿ, ದೇವೀ ಬ್ರೋವ, ವೀಣಾ ಪುಸ್ತಕಧಾರಿಣೆ, ಇಕನೈನನಾ, ಸೊಗಸುಗಾ ಮೃದಂಗ ತಾಳಮು, ಶ್ರೀರಂಗಪುರ ವಿಹಾರ, ವಲ್ಲಭಾ ಚಾರ್ಯರ ಅಧರಂ ಮಧುರಂ, ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡದ ಡಿ.ವಿ.ಜಿ.ಯವರ ಯದುವಂಶ ತಿಲಕನ, ಹಾಗೂ ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮಾವಳಿ, ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸುಪ್ರಭಾತ, ಮೀರಾ ಭಜನೆ, ಮುಂತಾದ ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತನೆಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ಭಾರತದ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ರಾಗಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಂಕರಾಭರಣಂ, ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಕಾಂಭೋಜಿ, ಭೈರವಿ, ತೋಡಿ, ಕೀರವಾಣಿ ಶ್ರೀರಂಜಿನಿ, ಕೇದಾರಗೌಳ ರಾಗಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದನ ಕುಂಚದಲ್ಲಿ ಅರಳುವ ಕಲೆಯಂತೆ ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರ ಕಂಠ ಸಿರಿಯಲ್ಲಿ ಅರಳಿದವು. “ಸಂಗೀತವೆಂಬುದು ದೇವರ ಭಾಷೆ ಅದು ಧರ್ಮಾತೀತ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತ” ಎಂಬುದು ಅವರ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಎಂ ಎಸ್ ಅವರು ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದು ತಮ್ಮ 88 ವರ್ಷಗಳ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜೀವನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 75 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸಂಗೀತ ಸುಧೆಯನ್ನು ಹರಿಸಲು ಬದುಕನ್ನು ಮುಡಿಪಾಗಿರಿಸಿದ ಭಾರತದ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲಾವಿದೆ ಎಂಬ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಟಿ ಟಿ ಕೃಷ್ಣಮಾಚಾರಿಯವರು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೆ ಎಂ ಎಸ್ ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರ ಕಂಠಸಿರಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಇದು ಶತಮಾನದ ಕಂಠಸಿರಿ ಎಂದು ಹೊಗಳಿದ್ದರು. ಅದು ಇಂದಿಗೂ ನಿಜವಾಗಿದೆ. ಈ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಎಂ ಎಸ್ ಅವರದು ಶತಮಾನದ ಸ್ವರ ಮಾಧುರ್ಯ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಸದಾ ಅನುರಣಿಸುವ ಸುಪ್ರಭಾತ ಎಂದರೆ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಾಗಲಾರದು.

Share

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Recent Posts More

  • 2 days ago No comment

    ಪಂಡಿತರ ಹಳ್ಳಿಯ ‘ಮಂದರಗಿರಿ’

                  ಇದು ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ಯುಗ. ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಜನರಿಗೀಗ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೂರುವುದೆಂದರೆ ಬಹಳ ಬೇಜಾರಿನ ಸಂಗತಿ. ಆಗೀಗಲಾದರೂ ದೊಡ್ಡ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಹೋದರೆ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಸುಖ ಎನ್ನುವ ತಲೆಮಾರಿನವರು ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಹೆಸರುವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಜನಜಂಗುಳಿಯಿರುತ್ತದೆ. ದೂರದ ಊರುಗಳೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ತಯಾರಿ ಬೇಕು. ಹಲವು ದಿನಗಳ ಸಿದ್ಧತೆ, ಪ್ರಯಾಣ, ವಿಪರೀತ ಖರ್ಚು ಎಲ್ಲವೂ ಹೌದು. ವಯಸ್ಸಾದವರಿಗೆ ...

  • 1 month ago No comment

    ಬಿಜೆಪಿ ವಿರೋಧಿ ರಂಗ: ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ 20 ಪಕ್ಷಗಳು

    ಆರ್ಬಿಐ ,ಸಿಬಿಐ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಂಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಾಯಕರು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು.   ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಪ್ರತಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಯತ್ನವಾಗಿ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ಸಭೆಗೆ 20 ಪಕ್ಷಗಳ ನಾಯಕರು ಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಚ್ಚರಿಯ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ, ಈ ಸಭೆಗೆ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ (ಎಸ್ಪಿ) ಮತ್ತು ಬಹುಜನ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ (ಬಿಎಸ್ಪಿ)ದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಮುಖಂಡರು ಆಗಮಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಡಿ.10ರಂದು, ಪಂಚರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆ ಫಲಿತಾಂಶ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ...

  • 1 month ago No comment

    ಅರ್ಧನಾರಿ ಕಥೆಯ ಮತ್ತೆರಡು ಭಾಗಗಳು

    ‘ಮಧೋರುಬಗನ್’ (ಅರ್ಧನಾರಿ) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆವ ಮೂಲಕ ಬಲಪಂಥೀಯರ ಕೆಂಗಣ್ಣಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದ ಖ್ಯಾತ ತಮಿಳು ಲೇಖಕ ಪೆರುಮಾಳ್ ಮುರುಗನ್ ಈಗ ಆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮತ್ತೆರಡು ಭಾಗಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗೆ ಧಕ್ಕೆಯುಂಟುಮಾಡಿವೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದ ಬಲಪಂಥೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಹಲ್ಲೆಯೆಸಗಿದಾಗ, ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆ ಮೇಲೆ ಸ್ವಯಂ ನಿಷೇಧ ಹೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮುರುಗನ್, ಇದೀಗ ಆ ಕಾದಂಬರಿ ಮುಗಿದಲ್ಲಿಂದಲೇ ಆರಂಭಿಸಿ ಮತ್ತೆರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲ ...

  • 1 month ago No comment

    170ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭತ್ತದ ತಳಿಗಳ ಜೋಪಾನ ಮಾಡಿದ್ದ ಜಯರಾಮನ್

    ಬೀಜಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ತಮಿಳ್ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಶೈಲಿಯ ಅಳವಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೀಜ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಜಯರಾಮನ್ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಡಿದ್ದರು.   ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ, ನೂರಾರು ಭತ್ತದ ತಳಿಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದ ತಮಿಳ್ನಾಡಿನ ಕೆ ಆರ್ ಜಯರಾಮನ್ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ನೆಲ್ (ಭತ್ತವನ್ನು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಎಂದೇ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದ ಜಯರಾಮನ್, 170 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ಭತ್ತದ ವೈವಿಧ್ಯಗಳನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಿದ್ದುರ. ...

  • 1 month ago No comment

    ಅಲೆಗಳಾಗುವ ಹಾಡು

        ಕವಿಸಾಲು         ಕನಸುಗಳ ಜಾತ್ರೆ, ಮನಸುಗಳ ಹಬ್ಬ ಎಲ್ಲ ನಿಶ್ಯಬ್ದ, ಮೌನದಲಿ ಮನ ಬಿಡಿಸಿದ ಮೂರ್ತ ರೂಪಕ್ಕೆ ತದ್ರೂಪು ನಿನ್ನದೇ ಸೊಬಗು ಸುರಿವ ಮಳೆ, ಬೀಸೋ ಗಾಳಿ ಒದ್ದೆಯಾದ ಒಡಲಿನಲಿ ಉರಿವ ನನ್ನೆದೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ತಾರ ಬಿಡಿಸುತ್ತವೆ ನಿನ್ನ ಬೆರಳು ಕರಿಕಪ್ಪು ಚಳಿ ರಾತ್ರಿಯಲಿ ಒಂದಪ್ಪುಗೆಯ ಧ್ಯಾನದಲಿ ಬೆನ್ನ ಸುಳಿ ಸೀಳಿ ಮೇಲೇರುವ ನಡುಕದಲಿ ನಿನ್ನೆದೆಯ ಹರವು ಯಾರೋ, ಯಾವತ್ತೋ ಮರಳ ...


Editor's Wall

  • 08 December 2018
    1 month ago No comment

    170ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭತ್ತದ ತಳಿಗಳ ಜೋಪಾನ ಮಾಡಿದ್ದ ಜಯರಾಮನ್

    ಬೀಜಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ತಮಿಳ್ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಶೈಲಿಯ ಅಳವಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೀಜ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಜಯರಾಮನ್ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಡಿದ್ದರು.   ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ, ನೂರಾರು ಭತ್ತದ ತಳಿಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದ ತಮಿಳ್ನಾಡಿನ ಕೆ ಆರ್ ಜಯರಾಮನ್ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ನೆಲ್ (ಭತ್ತವನ್ನು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಎಂದೇ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದ ಜಯರಾಮನ್, 170 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ಭತ್ತದ ವೈವಿಧ್ಯಗಳನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಿದ್ದುರ. ...

  • 30 November 2018
    2 months ago No comment

    ರಕ್ಕಸ ವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಹೋರಾಟ

    ಮನೆಯೊಳಗೇ ಹಂತಕರಿದ್ದರೆ ಮಹಿಳೆ ಇನ್ನೆಲ್ಲಿ ಹೋಗಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೊಂದು ತಾಣವೇ ಇಲ್ಲ.    2017ರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಯಾದ ಒಟ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು 87 ಸಾವಿರ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ಇಲ್ಲವೆ ಗಂಡ, ಪ್ರಿಯಕರ, ಪರಿಚಿತರಿಂದ ಹತ್ಯೆಯಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ 50 ಸಾವಿರ. ಈ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುವ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿರುವುದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ಮೊನ್ನೆ ನ.25ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿ. ನವೆಂಬರ್ 25, ...

  • 29 November 2018
    2 months ago No comment

    ರೈತರ ಸಂಕಟಗಳಿಗೆ ಸಿಗುವುದೆ ಮುಕ್ತಿ?

      ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ನಾಸಿಕ್-ಮುಂಬಯಿ ಕಿಸಾನ್ ಲಾಂಗ್ ಮಾರ್ಚ್ ಅನ್ನೇ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ‘ಸಿಂಗೂರು- ರಾಜಭವನ್ ಕಿಸಾನ್ ಮುಕ್ತಿಮಾರ್ಚ್’ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಖಿಲಭಾರತ ಕಿಸಾನ್ ಸಭಾದ ಜನರಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಹನ್ನಾನ್ ಮೊಲ್ಲಾ ಅವರು ‘ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕೆನ್ನುವ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ರೈತರ ಸಂಕಟಗಳಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನಿಲುವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಿ’ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.     ಕಳೆದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 3 ಲಕ್ಷ ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳಾಗಿವೆ ಎನ್ನುವುದು ಭಾರತದ ರೈತರ ಸಂಕಟಗಳ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನರೇಂದ್ರ ...

  • 09 November 2018
    2 months ago No comment

    ಹೊಸ ಕಾಲದ ಹರಕೆಯ ಕುರಿಗಳು!

      ಅಮಾಯಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೌನಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವ ಇವತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮಾತು ಸೋಲದಂತೆ ಕಾಯುವುದಕ್ಕೆ ಮೌನದ ಜರೂರು ಇನಿತಾದರೂ ಇದೆ ಎಂದು ನಂಬುವುದೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.     ಗೆಳೆಯರೊಬ್ಬರು ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ, ನಿಮ್ಮ ಇಷ್ಟದ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ನಾನು ಯೋಚಿಸಿದೆ. ಇಷ್ಟದ ಯಾವುದೇ ಕೃತಿಯನ್ನು ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಅದು ನಮಗೆ ಆಪ್ತವಾಗುವಂಥದ್ದು. ಆದರೆ ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟ ಎಂದು ವಿವರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗಲೇ ...

  • 28 October 2018
    3 months ago No comment

    ಪ್ರಸ್ತಾಪ | #MeToo: ‘ಮಾತು’ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು

      ದಮನಿತ ದನಿಯೊಂದು ಮಾತಾದಾಗ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಎದುರಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸನ್ನಿವೇಶವೇ ಈಗ #MeToo ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೂ ಎದುರಾಗಿರುವುದು.     ಕಳೆದ ಹಲವು ದಿನಗಳಿಂದ #MeToo ಅಭಿಯಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ತೀವ್ರತೆ, ಹೆಣ್ಣಿನ ದನಿಗೆ ಈ ಸಮಾಜದ ಕಿವಿ ನಿಧಾನವಾಗಿಯಾದರೂ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಅಪಸ್ವರಗಳು ಅದೇ ಹೆಣ್ಣಿನ ದನಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸುವಷ್ಟೇ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಅಬ್ಬರದೊಂದಿಗಿರುವುದೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಪ್ರಿಯಾ ರಮಾನಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳ ಅನುಭವಿಸಿ ನೊಂದ ...