Share

ಪ್ರಚಾರದ ಪಾಂಪ್ಲೇಟುಗಳಾದ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳು!
ಕು.ಸ.ಮಧುಸೂದನ

ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬುನಾದಿಯಾಗಿರುವ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳು ಇದೀಗ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಗಾಂಭೀರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮತದಾರರನ್ನು ಮೂರ್ಖರನ್ನಾಗಿಸುವ ಹೊಸ ಆಯುಧವಾಗಿವೆ.

 

ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಪಕ್ಷಾಧಾರಿತ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯವಾದಂಥವು. ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಗವಹಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ತಾವೇನಾದರೂ ಗೆದ್ದು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಏರಿದರೆ ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಜನಪರ ನಿಲುವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತದಾರರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೂ ಮುಂಚೆ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುವುದು ಕಾಲಾಂತರದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದ ಸಂಪ್ರದಾಯ.

ಈ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಪಕ್ಷವೊಂದು ತನ್ನ ಮತದಾರರಿಗೆ ಲಿಖಿತವಾಗಿ ಬರೆದುಕೊಟ್ಟ ವಾಗ್ದಾನ ಪತ್ರವೆನ್ನಬಹುದು. ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜನತೆ ಸರಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಸದರಿ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಆದಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು. ಆ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಮಹತ್ವ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳಿಗಿದೆ. ಹಿಂದೆಲ್ಲ ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಬರುವ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪಕ್ಷಗಳು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಜ್ಞರುಗಳ ಸಮಿತಿಯೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ತತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಜನರ ಮುಂದಿಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸಹ ತಮ್ಮ ತಜ್ಞರುಗಳಿಂದ ಸದರಿ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶೆಗೊಳಪಡಿಸಿ, ಜನರನ್ನು ಚರ್ಚೆಗೆ ಹುರಿದುಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಜನತೆ ಸಹ ತಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಗನುಸಾರ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ತುಲನೆ ಮಾಡಿ ನೋಡಿ ಮತ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕನಿಷ್ಠ ಶೇಕಡಾ ಐವತ್ತರಷ್ಟಾದರೂ ಮತದಾರರು ಈ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಅರಿತ ಪಕ್ಷಗಳು ಸಹ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಯಮದಿಂದ ಸಾವಧಾನವಾಗಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ತಾವು ಈಡೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದಾದಂತಹ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

ಆದರೆ ಕ್ರಮೇಣ ಪಕ್ಷಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತ ಬಂದವು. ಅವುಗಳ ನಾಯಕರುಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತ ಬಂದರು. ತತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಸರಿಯುತ್ತ ಹೋದವು. ತಾವು ನೀಡಿದ ವಾಗ್ದಾನಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲೇಬೇಕೆಂಬ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ತೆಗೆದುಹಾಕಿಕೊಂಡ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತದಾರರನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮರುಳು ಮಾಡಿ ಮತ ಪಡೆಯಲು ಬೇಕಾದಂತಹ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸತೊಡಗಿದವು. ಶಾಸನಬದ್ಧ ಯೋಜನೆಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಲ್ಪತೃಪ್ತಿ ತಂದುಕೊಡುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳ ಭಾಗವಾಗತೊಡಗಿದವು.

ಇದೆಲ್ಲ ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತೆಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಬಹುಶಃ ಎಂಭತ್ತರ ದಶಕದಿಂದ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತ ಹೋಯಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಶಾಸನಬದ್ಧವಾದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿ ಒಂದು ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಯಾವುದನ್ನೂ ಇವತ್ತಿನ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಾಗದಂತಾಗಿದೆ. ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆದ್ದು ಮತ ಗಳಿಸಿಬಿಡುವ ಉಮೇದಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಪಕ್ಷಗಳು ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಕನಸುಗಳನ್ನೇ, ‘ಉಚಿತ’ಗಳನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನಾಗಿಸುತ್ತ ಮತದಾರರನ್ನು ಮರುಳು ಮಾಡುವ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ ಕಲಿತುಬಿಟ್ಟಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಹಸನುಗೊಳಿಸುವ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುವುದನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ಬಡವರ ತಕ್ಷಣದ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಕರಪತ್ರಗಳಂತೆ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡತೊಡಗಿವೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಂಜಸವಾದ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ಕಳೆದೆರಡು ದಶಕಗಳ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಗಳಾದ ಡಿಎಂಕೆ ಮತ್ತು ಎಐಎಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪಕ್ಷ ತನ್ನ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಟಿವಿ ನೀಡುವ ಮಾತಾಡಿದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಪಕ್ಷ ಉಚಿತ ಮಿಕ್ಸರ್ ನೀಡುವ ಮಾತಾಡುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಒಂದು ಪಕ್ಷ ಉಚಿತ ಕುಕ್ಕರ್ ನೀಡುವ ಮಾತಾಡಿದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಉಚಿತ ಫ್ಯಾನ್ ನೀಡುವ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬಿದ್ದಂತೆ ಉಚಿತಗಳ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತ ಹೋದ ಅಲ್ಲಿನ ಸರಕಾರಗಳು ಜನರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದ ಉದ್ಯೋಗಾಶವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳದೆ ಅವರನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬಡತನದಲ್ಲಿಡಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟವು. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಈ ರೋಗ ಇವತ್ತು ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ಹರಡಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಯಾಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೂ ಈ ಕಾಯಿಲೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.

ಅದರಲ್ಲೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಈ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳು ರೈತರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವರ ಬದುಕಿನ ಜೊತೆ ಚೆಲ್ಲಾಟವಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಬಹುತೇಕ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ರೈತರ ಸಂಕಷ್ಟಗಳೇ! ಆದರೆ ಆ ಸಂಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರದ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕಾದ ಪಕ್ಷಗಳು, ರೈತರ ಮೂಗಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಸವರುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಇದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದರೆ ಕಳೆದ ಮೂರು ವಿಧಾನಭೆಗಳ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿಬೇಕು.

ಪ್ರತಿ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯಲ್ಲೂ ರೈತರ ಸಾಲ ಮನ್ನಾದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಮಾಡುವ ರೀತಿ ಎಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ನೀವು ಒಂದು ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಮಾಡಿ ರೈತನನ್ನು ಋಣಮುಕ್ತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವನು ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಸಾಲದ ಕುಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೇತುಬಿದ್ದಿರುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ಪಕ್ಷಗಳು ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಎಂದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಎನ್ನುತ್ತವೆ. ಇವೆರಡೂ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಮಾಡುವ ಭರವಸೆ ನೀಡುವ ಪಕ್ಷಗಳು ಆತ ಸಾಲವನ್ನೇ ಮಾಡದಂತೆ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾದಂತಹ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿಸುವತ್ತ ಮಾತ್ರ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಕ್ಷವೂ ಸಾಲ ಮನ್ನಾದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ರೈತ ಯಾಕೆ ಸಾಲ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಆತ ಸಾಲ ಮಾಡದೇ ಇರಲು ಸರಕಾರವೊಂದು ಹೇಗೆ ರೈತರ ಪರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಇದರ ನಂತರ ರೈತರ ನೀರಾವರಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುವ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳು ನೀರಾವರಿಗೆ ಲಕ್ಷಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಾಗಿರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು, ಯಾವ ಯಾವ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಮೀಸಲಿರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಇಂತಿಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಗಿಸುತ್ತೇವೆಂದು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಪಕ್ಷವೂ ರೈತನ ಬೆಳೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತ ಬಂದರೂ, ಆ ದರ ನಿಗದಿಗೆ ತಾನು ಅನುಸರಿಸುವ ಮಾನದಂಡ ಯಾವುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ದರಕ್ಕೆ ತಾನೇ ರೈತನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಭರವಸೆಯನ್ನೂ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ರೈತರ ಬೆಳೆಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಸದಾ ನಾವು ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತೇವೆ. ಇನ್ನು ರೈತರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಗ್ಗೆ ಬಂದರೂ ಅಷ್ಟೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಇಷ್ಟು ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ತ್ರೀಫೇಸ್ ವಿದ್ಯುತ್ ನೀಡುವ ಮಾತನಾಡುವ ಪಕ್ಷಗಳು ಆ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂದ ತರುತ್ತೇವೆಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬೇಕಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವುಗಳದು ದಿವ್ಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ!

ಇದೀಗ ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಯುವಜನತೆಯನ್ನು ಮರುಳು ಮಾಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್ ನೀಡುವುದು ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನೀಗ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳೂ ಹೇಳುತ್ತ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಮತಗಳ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಡುವ ಪಕ್ಷಗಳು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ಮಾತಾಡುತ್ತ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಲ ನೀಡುವ ಆಮಿಷ ಒಡ್ಡುತ್ತಿವೆ.

ಇವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ನಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಬಡಪಾಯಿ ರೈತರನ್ನು, ಯುವಜನತೆಯನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಜನರ ಮುಂದಿಡುತ್ತಿವೆ.

ಹೋಗಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೇರಿದ ನಂತರವಾದರೂ ಪಕ್ಷಗಳು ತಾವೇ ನೀಡಿದ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳ ಆಶ್ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡಿದರೆ ನಿರಾಸೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಗುವ ಸರಕಾರಗಳು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ನಿದಾನಗತಿಯ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಚುನಾವಣೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಚುರುಕುಗೊಂಡಂತೆ ನಟಿಸುತ್ತ ಜನರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಮೈತ್ರಿ ರಾಜಕಾರಣದ ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳೂ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೇರಿದ ನಂತರ ‘ಕಾಮನ್ ಮಿನಿಮಮ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ'(ಸಿ.ಎಂ.ಪಿ.) ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸಿಎಂಪಿಯಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಮೊದಲೇ ನೀಡಿದ್ದ ಆಶ್ವಾಸನೆಗಳು ಇರಲೇಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಜನತೆ ಕೇಳಿದರೆ ಮೈತ್ರಿ ರಾಜಕಾರಣದ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವೆಂಬ ಸಿದ್ದ ಉತ್ತರ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಹೀಗೆ ಇವತ್ತು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ನಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳೇ! ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗದೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನೇ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳನ್ನಾಗಿಸಿದ ಪಕ್ಷಗಳು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳಿಗಿರಬೇಕಿದ್ದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸಿಬಿಟ್ಟಿವೆ. ಇದನ್ನು ಅರಿತ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸಹ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಪಕ್ಷವೊಂದು ಗೆಲ್ಲಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಜಾತಿಬಲ, ಹಣಬಲ, ತೋಳ್ಬಲಗಳ ತುಲನೆ ಮಾಡುತ್ತ ಜನರಿಗೆ ಪುಕ್ಕಟೆ ಮನರಂಜನೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಮತದಾರರೇನು ಇದರಿಂದ ಹೊರತಲ್ಲ. ಚುನಾವಣಾ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಕರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಓದಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತದಾರರು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳತ್ತ ತಿರುಗಿ ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅವರೂ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇವತ್ತು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳು ಪ್ರಚಾರದ ಕರಪತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಕಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ಯಾರೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬುನಾದಿಯಾಗಿರುವ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳು ಇದೀಗ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಗಾಂಭೀರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮತದಾರರನ್ನು ಮೂರ್ಖರನ್ನಾಗಿಸುವ ಹೊಸ ಆಯುಧವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಈ ನಾಡಿನ ದುರಂತ!

Share

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Recent Posts More

  • 1 week ago No comment

    ಈ ಸಂತನ ಸುತ್ತ ಸ್ವಾರ್ಥಿಗಳೇ; ಅಂದಿಗೂ ಇಂದಿಗೂ

            ಪ್ರಸ್ತಾಪ         ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಕೇವಲ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಈ ದೇಶದ ಸಮಸ್ತರ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಅಂತಃಕರಣವನ್ನು ಈ ದೇಶ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಅಪಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಆತುರ ಅಚಾತುರ್ಯ ತೋರಿದ್ದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಅವರ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳು, ಅವರು ಬರೆದ ಸಂವಿಧಾನವಷ್ಟೇ ಇಂದು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲವು. ಈ ಸತ್ಯ ಈಗಲಾದರೂ ಅರ್ಥವಾಗಬೇಕಿದೆ. ಆದರೆ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದವರು, ...

  • 1 week ago No comment

    ಇತಿಹಾಸ ತಿರುಚಿ ವಿಷಬೀಜ ಬಿತ್ತುವವರ ಮಧ್ಯೆ…

          ಪ್ರಸ್ತಾಪ           ಕೋಮುವಾದಿಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಧರ್ಮದ ಜೊತೆ ಬೆರೆಸುತ್ತ ಹಾಳು ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಕಲಿಕೆಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನೂ ಕೇಸರೀಕರಣದಿಂದ ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಮಾತ್ರ ಅಕ್ಷಮ್ಯ. ತಿರುಚಲಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುತ್ತ ಇದು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮನಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಬೀಜವನ್ನು ಬಿತ್ತುವ ಕರಾಳ ಕೃತ್ಯ.   ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಮುದ್ರಣ ಹಾಗೂ ಮತ್ತಿತರ ...

  • 1 week ago No comment

    ‘ಸೂಜಿದಾರ’ದಲ್ಲಿ ಚೈತ್ರಾ ಕೋಟೂರ್ ಹಾಡು

    ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಹಮಿಕೆ ತೋರದವರಲ್ಲಿ ಚೈತ್ರಾ ಕೋಟೂರ್ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಒಬ್ಬರು. ಅವರ ಕನಸುಗಳ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಸಡಗರದ ಚಂದಿರ ಎಂದೆಂದೂ ಜೊತೆಗಿರಲಿ.   ಇವತ್ತು ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿ, ಸಿನಿಮಾ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸಬರ ಪಡೆಯೊಂದು ಜಾದೂವನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಬೆರಗು ಹಚ್ಚುವಂಥ ಸೃಜನಾತ್ಮಕತೆ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಪೂರಕವಾದ ಪರಿಣತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವವರು ಇವರೆಲ್ಲ. ಇಂಥವರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಚೈತ್ರಾ ಕೋಟೂರ್ ಅವರದೂ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಸರು. ಚೈತ್ರಾ ಅವರ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯೆಂದರೆ, ...

  • 2 weeks ago No comment

    ಉಷಾ ಚಿತ್ತ | ಮೊಲದ ಮರಿ ಗಿಫ್ಟ್

          ‘ಚಲಿತ ಚಿತ್ತ’ದಲ್ಲಿ ಕವಿಸಾಲು       ಮೇರು ಸದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡದ್ದು ಬರಬರುತ್ತಾ ಕಾಲಕೆಳಗಿನ ಗುಡ್ಡವಾಯಿತು. ಹೋಗ ಹೋಗುತ್ತಾ ಚುಕ್ಕಿಯಾಗಿ, ಆಕಾಶದ ನೀಲಿಯಲಿ ಲೀನವಾಯಿತು. ನೆನಪಿನ ಕೋಶ ಸೇರಿದಾಗ, ಅಂತರಾಳದಲಿ ಕಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲೀಗ ಕನಸುಗಳ ಸರಕು ಹೊತ್ತ ದೋಣಿಯೊಂದು ತೇಲುತ್ತಿದೆ. ನಿರ್ಜನ ರಾತ್ರಿ, ಹುಟ್ಟು ಕೈಯ್ಯಲ್ಲಿದೆ; ದಡದಿಂದ ಕೇಳುತಿದೆ ಮೋಹಕ ಕೊಳಲ ಗಾನ. ಮನ ಕಂಪಿಸುತಿದೆ, ಬಾರೆನ್ನ ಪೂರ್ಣಚಂದಿರ. ಕಡಲು ಅಬ್ಬರಿಸುತ್ತರಲಿ, ನನ್ನ ಕೈಗಳಿಗೆ ...

  • 2 weeks ago No comment

    ಅನೈತಿಕತೆಯೆಡೆಗಿನ ದುಷ್ಟ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ

    ಯಾವುದೋ ರಹಸ್ಯ ರಣತಂತ್ರವನ್ನು ಹುದುಗಿಸಿಕೊಂಡ ಅಥವಾ ಅಂಥ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಹೊಮ್ಮುವ ರಾಜಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಯು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಂಚಲನ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆಂದರೆ, ಅದರ ತುಣುಕುಗಳಷ್ಟೇ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಸದ್ದಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಿರುವ ಅದರ ಭಾಗ ಅಡಗಿಹೋಗಿರುತ್ತದೆ.   ಇದು ಹೇಳಿಕೇಳಿ ಚುನಾವಣೆಯ ಕಾಲ. ಆರೋಪ ಪ್ರತ್ಯಾರೋಪಗಳದ್ದೇ ಅಬ್ಬರ. ರಾಜಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಿಗೆ ಒಂದೊಂದು ಬಗೆಯಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತ ಅಥವಾ ಬೇರೆಯದೇ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತ, ನರಿ ಹೋಯಿತು ಎಂಬುದು ಹುಲಿ ಹೋಯಿತು ಎಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿತವಾಗುವುದು ಬಹಳ ...


Editor's Wall

  • 14 April 2019
    1 week ago No comment

    ಈ ಸಂತನ ಸುತ್ತ ಸ್ವಾರ್ಥಿಗಳೇ; ಅಂದಿಗೂ ಇಂದಿಗೂ

            ಪ್ರಸ್ತಾಪ         ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಕೇವಲ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಈ ದೇಶದ ಸಮಸ್ತರ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಅಂತಃಕರಣವನ್ನು ಈ ದೇಶ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಅಪಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಆತುರ ಅಚಾತುರ್ಯ ತೋರಿದ್ದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಅವರ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳು, ಅವರು ಬರೆದ ಸಂವಿಧಾನವಷ್ಟೇ ಇಂದು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲವು. ಈ ಸತ್ಯ ಈಗಲಾದರೂ ಅರ್ಥವಾಗಬೇಕಿದೆ. ಆದರೆ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದವರು, ...

  • 04 April 2019
    2 weeks ago No comment

    ಅನೈತಿಕತೆಯೆಡೆಗಿನ ದುಷ್ಟ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ

    ಯಾವುದೋ ರಹಸ್ಯ ರಣತಂತ್ರವನ್ನು ಹುದುಗಿಸಿಕೊಂಡ ಅಥವಾ ಅಂಥ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಹೊಮ್ಮುವ ರಾಜಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಯು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಂಚಲನ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆಂದರೆ, ಅದರ ತುಣುಕುಗಳಷ್ಟೇ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಸದ್ದಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಿರುವ ಅದರ ಭಾಗ ಅಡಗಿಹೋಗಿರುತ್ತದೆ.   ಇದು ಹೇಳಿಕೇಳಿ ಚುನಾವಣೆಯ ಕಾಲ. ಆರೋಪ ಪ್ರತ್ಯಾರೋಪಗಳದ್ದೇ ಅಬ್ಬರ. ರಾಜಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಿಗೆ ಒಂದೊಂದು ಬಗೆಯಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತ ಅಥವಾ ಬೇರೆಯದೇ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತ, ನರಿ ಹೋಯಿತು ಎಂಬುದು ಹುಲಿ ಹೋಯಿತು ಎಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿತವಾಗುವುದು ಬಹಳ ...

  • 29 March 2019
    3 weeks ago One Comment

    ಕಾದಂಬಿನಿ ಕಾಲಂ | ಹಕ್ಕಿ ಸಾಕಬೇಕೆಂದರೆ ಹುಳಗಳನ್ನೂ ಸಾಕಬೇಕು

                      ನಾವು ಯಾರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತೇವೆಯೋ ಅವರ ಆಹಾರವನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿಸಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯ ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕನ್ನೂ ಗೌರವಿಸುವುದು ಎಲ್ಲರೂ ಮೊದಲು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸಜ್ಜನಿಕೆ. ಅದು ಹಕ್ಕಿಯದಿರಲಿ, ಮನುಷ್ಯನದಿರಲಿ. ಕಾರ್ಕೋಟಕ ಸರ್ಪವೋ, ಹುಲಿಯೋ ಎದುರಾದರೂ ಅಷ್ಟು ಹೆದರುತ್ತೇನೋ ಇಲ್ಲವೋ ಆದರೆ ಅಕ್ಕಿ ಆರಿಸುವಾಗಲೋ ಬದನೆಕಾಯಿ ಹೆಚ್ಚುವಾಗಲೋ, ಹೂ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿರುವಾಗಲೋ ಚಿಕ್ಕ ಹುಳ ಕಂಡರೂ ಕಿರುಚಿ ಊರು ಒಂದು ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತೇನೆ. ಹಾಗೆಂದು ...

  • 26 March 2019
    4 weeks ago No comment

    ಬೆಂದರೆ ಬೇಂದ್ರೆ…ನೊಂದರೆ ಕಾದಂಬಿನಿ

    ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪ     ಕಾದಂಬಿನಿ ಅವರ ‘ಕಲ್ಲೆದೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂತ ಹಕ್ಕಿ’ ಕವನ ಸಂಕಲನದ ಬಗ್ಗೆ ಹಿರಿಯರಾದ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ನಂಗಲಿಯವರು ತಮ್ಮ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ವಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಕೊಡಲಾಗಿದೆ.   ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರೇಮ ಮಾನವಜೀವನದ ಚಾಲಕ ಶಕ್ತಿ. ಈ ಸ್ಟೇರಿಂಗ್ ಹಿಡಿದು ಸಮತಲ, ತಗ್ಗು ದಿಣ್ಣೆ , ಹೇರ್ ಪಿನ್ ಕರ್ವ್ಸ್, ಡೆಡ್ ಎಂಡ್ ಮುಂತಾದ ಬಗೆ ಬಗೆಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ , ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ರಸ್ತೆಯಿಲ್ಲದ ...

  • 12 March 2019
    1 month ago No comment

    ಭಾವನೆಗಳ ಜೊತೆ ಆಡುವವರ ಮೇಲೊಂದು ಕಡಿವಾಣ

    ದೇಶ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಅಖಾಡದೊಳಕ್ಕೆ ಮುಗ್ಗರಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಹಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಗತಿಗಳು ದೇಶದ ಪಾಲಿಗೆ ಸಂಕಟವನ್ನೂ ದೇಶದೊಳಗೇ ಒಂದು ತಳಮಳವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ.   17ನೇ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗೆ ದಿನ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಎರಡು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು, ಸೇನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಎಳೆದು ತರುವಂತಿಲ್ಲ; ಎರಡನೆಯದು, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರವೇಶ ವಿವಾದವನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ವಿಷಯವಾಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. ದೇಶದ ...